Ostatnie dni przyniosły prawdziwą falę oszustw wymierzonych w osoby dokonujące zakupów online. Fałszywe wiadomości podszywające się pod Allegro, spreparowane aplikacje mBanku, phishing skierowany do środowiska akademickiego oraz gigantyczny wyciek danych o wielkości 1,3 TB u producenta Ozempicu – sprawdzamy, co się dzieje i jak nie dać się nabrać.
Jeśli czekasz na przesyłkę, uważaj – w tym tygodniu to wystarczający sygnał dla oszustów, by spróbować cię oszukać. Nie stosują wymyślnych metod – po prostu wykorzystują moment, gdy właśnie coś zamawiasz. Poznaj cztery powszechne schematy ataków.
Podszywanie się pod Allegro i rzekomy problem z adresem dostawy
18 czerwca CERT Orange Polska ujawnił kampanię e-mailową, która udaje komunikaty od Allegro. Przestępcy powiadamiają o „błędzie w adresie dostawy”, z którego trzeba natychmiast wyprowadzić poprawki, bo inaczej paczka nie dotrze do odbiorcy. Mechanizm jest prosty – wywołać presję i strach przed utratą przesyłki.
Już pierwszy szczegół może wzbudzić podejrzenia – adres nadawcy nie jest oficjalną domeną Allegro, lecz np. admin@aruma[.]app. Prawdziwe powiadomienia od Allegro nie pojawiają się z obcych domen, a maile trafiają również do osób, które nie posiadają konta na Allegro, co pokazuje, że przestępcy masowo rozsyłają fałszywki.
Kliknięcie w link prowadzi do fałszywego formularza płatności, a w tle działa skrypt, który przechwytuje wpisywane dane – oszuści obserwują je na żywo. Po otrzymaniu kodu SMS bankowego pojawia się kolejne okno z prośbą o jego wpisanie, co umożliwia kradzież pieniędzy z konta.
Podróbka aplikacji mBanku i niebezpieczna procedura NFC
Coraz bardziej zaawansowane techniki stosowane są przy oszustwach związanych z bankowością. mBank alarmował o przypadkach telefonicznych prób wyłudzeń, gdzie osoba podszywająca się pod pracownika banku groziła rzekomym zagrożeniem na koncie lub kredytem zaciągniętym na dane ofiary, a następnie wysyłała SMS z linkiem do pobrania fałszywej aplikacji.
Podrobione oprogramowanie wymaga podania PIN-u do karty i kilkukrotnego zbliżenia karty do telefonu z włączonym NFC, aby zatwierdzić rzekome operacje. W ten sposób przestępcy przejmują uprawnienia do transakcji. Bank wyraźnie podkreśla, że jego pracownicy nigdy nie żądają PIN-u ani nie proszą o usunięcie oryginalnej aplikacji i instalację nowej – takie prośby to jednoznaczny znak ostrzegawczy.
W ubiegłym tygodniu mBank uruchomił nową funkcję bezpieczeństwa. Podczas rozmowy telefonicznej z rzekomym pracownikiem i jednoczesnym logowaniu się do aplikacji może pojawić się komunikat poinformujący, że użytkownik nie rozmawia z bankiem. To dodatkowe zabezpieczenie – nie zamiana obecnych filtrów, ale wyraźny sygnał, gdzie bank widzi obecne zagrożenia.
Ataki phishingowe wymierzone w środowisko akademickie
CERT Polska zwraca uwagę na ataki wymierzone w studentów, doktorantów oraz pracowników uczelni. Wiadomości dotyczą rzekomo zaległych opłat za naukę, jednak najbardziej niebezpieczne jest to, że e-maile wysyłane są z prawdziwych skrzynek uczelnianych, które zostały przejęte przez przestępców. Dzięki temu nadawcy wydają się wiarygodni.
W związku z tym zaleca się, aby przed dokonaniem jakichkolwiek płatności czy podaniem danych do logowania, zweryfikować informacje bezpośrednio w dziekanacie lub u właściwej osoby na uczelni.
Spear-phishing, ransomware i poważna sprawa z Novo Nordisk
Z danych CERT Polska wynika, że phishing stanowił około 30% wszystkich zgłoszonych naruszeń bezpieczeństwa w Polsce w ubiegłym roku. Jednak same metody ewoluują – cyberprzestępcy coraz częściej korzystają z narzędzi sztucznej inteligencji, aby tworzyć spersonalizowane, trudne do wykrycia ataki typu spear-phishing, omijające tradycyjne filtry pocztowe.
Wśród poważnych zagrożeń wymienia się także rosnącą liczbę grup ransomware – ponad 120 aktywnych zespołów monitoruje Europol. Coraz częściej te grupy rezygnują z klasycznego szyfrowania danych na rzecz groźby ich ujawnienia.
Przykładem jest przypadek duńskiej firmy Novo Nordisk, producenta leków na otyłość i cukrzycę, takich jak Wegovy i Ozempic. Według doniesień, cyberprzestępcy wykradli ogromne pakiety informacji o łącznej wielkości 1,3 TB, w tym dane pacjentów, pracowników oraz cenne tajemnice przedsiębiorstwa, takie jak plany leków czy modele AI. Za zwrot danych rzekomo zażądano 25 milionów dolarów okupu, na co firma miała się nie zgodzić. Novo Nordisk potwierdził incydent i nieuprawniony dostęp do swoich systemów.
Eksperci podkreślają, że ten przypadek obrazuje zmiany w strategiach cyberprzestępców – przechodzenie od szyfrowania danych do ich kradzieży i szantażu. Coraz więcej organizacji odmawia płacenia okupu, ponieważ to zachęca oszustów do kolejnych ataków, a większość firm dysponuje teraz skutecznymi kopiami zapasowymi swoich danych.
