W ramach autorskiego cyklu „Nowe chwalicie, starego nie… pamiętacie” postanowiłam przypomnieć serial „Rodzina zastępcza”. Bez zbędnych ceregieli wyjaśnię, dlaczego po 27 latach od premiery nadal warto sięgnąć po tę produkcję oraz jakie ma atuty i mankamenty.
„Rodzina zastępcza” po raz pierwszy pojawiła się na antenie Polsatu w 1999 roku i była emitowana aż do 2009 roku. W trakcie jej trwania zmieniła tytuł na „Rodzina zastępcza plus”. Niewielu pamięta, że scenariusz firmował między innymi Robert Brutter, czyli tak naprawdę Andrzej Grembowicz, autor kultowych seriali takich jak „Ekstradycja”, „Fuks” czy „Ranczo”. Chociaż „Rodzina zastępcza” nie zdobyła takiego rozgłosu jak „Ranczo” i nie pojawiła się na Netflixie, to zdecydowanie zasługuje na uwagę. To prawdziwa perełka, mająca jednak swoje niedoskonałości. Nie zastanawiam się więc długo, czy warto do niej wracać – moim zdaniem to doskonały prezent, który można sprawić samemu sobie.
Kim są Kwiatkowscy? Krótkie wprowadzenie do świata serialu
Zakładam, że znasz lub przynajmniej kojarzysz „Rodzinę zastępczą”, ale gdybyś trafił na nią po raz pierwszy, oto szybkie wprowadzenie. Głównymi bohaterami są Jacek i Anka Kwiatkowscy – on to inżynier, ona redaktorka, która na jakiś czas porzuciła karierę, by zająć się wychowaniem dzieci: córki Majki (Monika Mrozowska) i syna Filipa (Sergiusz Żymełka). W momencie rozpoczęcia serialu dzieci są w wieku szkolnym – Majka przygotowuje się do matury, a Filip chodzi do podstawówki.
Fabuła nabiera tempa, gdy Filip przynosi do domu Romka (Aleksander Ihnatowicz), kolegę, który uciekł z domu dziecka. Początkowo Kwiatkowscy chcą go gościć tylko w święta i wakacje, ale szybko podejmują decyzję o adopcji chłopca. Niespodziewanie Jacek wraca do domu nie tylko z Romkiem, ale też z dwiema młodszymi dziewczynkami, które uznały się za duchowe siostry Romka i nie chciały się z nim rozstać. Tak narodziła się ich rodzina zastępcza,” obejmująca te dzieci.
Na ekranie pojawiają się także barwne postaci drugoplanowe: społecznie nieco nieporadny, ale sympatyczny posterunkowy (kreacja Jarosława Boberka to prawdziwy majstersztyk), ciotka o ciętym języku (w tej roli sama Maryla Rodowicz, żartobliwie odnosząca się do siebie), a także nieco ekscentryczna poetka Alutka (Joanna Trzepiecińska) wraz z przedsiębiorczym mężem, producentem filmowym Jędrulą (Tomasz Dedek, który zasługuje na osobne wyróżnienie za tę rolę).
Każdy odcinek to osobna przygoda bohaterów, które można oglądać niezależnie – nie trzeba śledzić serialu od początku, żeby się świetnie bawić.
Czemu mimo mnóstwa nowości wybieram „Rodzinę zastępczą”?
Oczywiście nie ignoruję współczesnych produkcji. Zachwyciły mnie seriale takie jak „Ted Lasso” czy „Terapia bez trzymanki”, a także nowa odsłona serii komiksów Spider-Mana – „Spider-Noir” z Nicolasem Cage’em. Mimo to regularnie wracam właśnie do „Rodziny zastępczej”, bo oglądanie jej daje mi wyjątkową satysfakcję. Jest kilka powodów.
Po pierwsze, serial wzbudza u mnie ogromną nostalgię. Oglądałam go jeszcze za dzieciaka i nastolatka, więc każdy odcinek przenosi mnie na kilkanaście minut do beztroskich, dawnych czasów. Produkcja powstawała i była emitowana na przełomie lat 90. i 2000., dlatego z przyjemnością przyglądam się wnętrzom, strojom i przedmiotom z tamtej epoki.
Każdy odcinek to też obraz życia z końca XX i początku XXI wieku. Telefon komórkowy był wciąż rzadkością – u Kwiatkowskich przez długi czas jest tylko telefon stacjonarny i trzeba uważać na koszty rozmów. Internet raczkował, komputerów było mało i trzeba było się nimi dzielić. W domu można zobaczyć papierowe gazety (w tle widać tytuły już dawno zniknięte z rynku), a meble i gadżety doskonale oddają klimat wielu polskich domów z tamtych lat. Jeśli chcesz się przenieść do codzienności lat 90. albo jesteś młodszy i ciekawi Cię, jak wówczas wyglądało życie, ten serial spełni Twoje oczekiwania.
Serial opiera się głównie na komizmie sytuacyjnym i słownym, często wynikającym z niedopowiedzeń, nieporozumień lub przesadnych interpretacji zdarzeń. Nie brak też groteski,</strong co widać w postaciach takich jak posterunkowy czy para artystów Alutka i Jędrula, skonfrontowanych z „normalnym” światem. Jednak najważniejszym powodem, dla którego warto sięgnąć po ten serial, nie są zabawne gagi.
Największa siła „Rodziny zastępczej” to przedstawione w nim więzi międzyludzkie. Bohaterowie mogą mieć spory i kłótnie, ale zawsze siadają razem przy stole, wspierają się w trudnych momentach i potrafią sobie pomóc. Dom Kwiatkowskich nigdy nie jest pusty – zawsze można liczyć na kogoś, kto wysłucha, doradzi i podzieli się dobrym słowem.Widzowi często zdaje się, że siedzi wraz z bohaterami przy filiżance kawy lub herbaty, co daje wrażenie rodzinnej atmosfery.
Dom Kwiatkowskich to miejsce z otwartymi drzwiami, gdzie każdy znajdzie swoje miejsce i zrozumienie. Rozmowy nie sprowadzają się tu do pobieżnego „co u ciebie?”, ale są pełne ciepła – dlatego serial działa jak kojący koc, idealny na koniec trudnego dnia.
Gdzie kryją się słabsze strony serialu?
Dialogi zostały świetnie napisane, więc serial ani przez chwilę nie nuży i często wywołuje uśmiech. Postacie są wyjątkowo dopracowane, każda wnosi coś do historii, a gra aktorska stoi na bardzo dobrym poziomie (również dzieciaki, które debiutowały na planie). Humor i rodzinne ciepło są niemal wszechobecne. Czy to oznacza, że serial jest idealny? Niestety, nie do końca.
Niektóre żarty i dialogi z czasem się zestarzały, a w trzecim odcinku spotkamy stereotypowe i krzywdzące treści dotyczące społeczności romskiej. Pojawiają się również sporadyczne rasistowskie żarty odnoszące się do koloru skóry dwóch z adoptowanych córek Kwiatkowskich. Problem budzi też przedstawienie Anki na początku serialu jako typowej „matki Polki”, która całkowicie poświęca się domowym obowiązkom, nie mogąc liczyć na pomoc męża nawet przy drobnych naprawach.
Na szczęście w kolejnych sezonach scenarzyści starali się unikać takich problematycznych motywów. Humor stał się bardziej wyważony, a Anka zaczęła realizować swoje pasje, m.in. malarstwo, a także wróciła do pracy zawodowej, dzieląc obowiązki domowe z rodziną. Serial zachował swoją uniwersalność i porusza wiele współczesnych, ważnych tematów.
Więc zamiast sięgać po kolejny odcinek reality show, warto odpalić „Rodzinę zastępczą” – na YouTube pojawiają się kolejne epizody, a cały serial jest dostępny na platformie streamingowej Polsatu. Po seansie z pewnością sobie podziękujesz!
