Mimo że patostreaming spotyka się z krytyką od lat, to wciąż króluje w mediach społecznościowych. Co sprawia, że ludzie z takim zapałem oglądają patologicznych influencerów i napędzają ich znaczny wzrost popularności oraz zarobków? O to pytamy psycholożkę Julię Izmałkową.
Patostreaming jest zjawiskiem wciąż obecnym i głośno potępianym. Tworzą go influencerzy, którzy na co dzień prezentują agresję, przemoc, nadużywanie alkoholu i narkotyków oraz prowokacyjne zachowania seksualne, a mimo formalnych zakazów i prawnych konsekwencji, ich popularność ciągle rośnie. Dlaczego mieliby przestać? Psycholożka Julia Izmałkowa tłumaczy, co stoi za fenomenem tej grupy twórców.
Co to jest patostreaming i kto się za tym kryje?
Patoinfluencerzy zdobyli sławę dzięki publicznemu eksponowaniu zachowań społecznie nieakceptowalnych. Chodzi tu o przemoc, krzywdzenie innych, częste sięganie po alkohol i narkotyki, a nawet exhibicjonizm oraz nieustanne relacjonowanie własnego życia, ale skupiając się na jego najgorszych aspektach.
Wśród najbardziej znanych takich postaci jest Daniel Magical, który w swoich transmisjach m.in. bił matkę, upijał się do nieprzytomności i brał udział w bójkach. Trafił do więzienia jednak nie przez te zachowania, a za publiczne pochwalanie zabójstwa Pawła Adamowicza. Mimo sądowego zakazu nadawania na żywo, łamał go bez skrupułów.
To nie tylko mężczyźni. Popularna patologiczna influencerka Ela Gawin publicznie pije alkohol, pokazuje swoje ciało i głosi kontrowersyjne opinie. Za jej zachowanie odebrano jej córkę, była też dwukrotnie tymczasowo aresztowana. Nie zraziło to ani jej, ani widzów – wręcz przeciwnie. Im bardziej szokujący jest patoinfluencer, tym więcej zdobywa fanów i … pieniędzy.
Skąd bierze się zainteresowanie patoinfluencerami? To nie kwestia aprobaty
Psycholożka Julia Izmałkowa wskazuje, że ludzki mózg naturalnie skupia się na rzeczach nowych, nieprzewidywalnych i potencjalnie groźnych. – Konflikt, skandale i kontrowersje przyciągają uwagę znacznie bardziej niż przewidywalność. To swoje źródło ma w ewolucji, nie jest więc oznaką złego charakteru – wyjaśnia.
Specjalistka podkreśla, że samo oglądanie patostreamów wcale nie oznacza popierania tych zachowań. – Często mylimy kierowanie uwagi z akceptacją. Ludzie zwracają uwagę na to, co ich przeraża, oburza lub zastanawia, a nie tylko to, co lubią – tłumaczy. Emocje, jakie dostarcza oglądanie patologicznych transmisji, nie są równoznaczne z aprobatą dla emitowanych treści.
Dodatkowo, kolejne skandale nie wpływają negatywnie na popularność takich twórców. – Emocje często przeważają nad faktami. Z czasem odbiorcy nawiązują paraspołeczne relacje z influencerami, co wzmacnia ich przywiązanie. To z kolei powoduje, że łatwiej wybierają informacje potwierdzające ich przekonania – zauważa Izmałkowa.
Skandale i kontrowersje wręcz napędzają popularność patoinfluencerów. Działa efekt ekspozycji – im ktoś jest bardziej widoczny, tym bardziej wydaje się nam znajomy i wzbudza silniejsze emocje. Ponadto, jeśli o kimś dużo się mówi, mózg ocenia tę osobę jako ważniejszą niż jest w rzeczywistości.
Niebezpieczeństwa patostreamingu i rola algorytmów
Trzeba także pamiętać, że patostreaming jest zjawiskiem bardzo niebezpiecznym, zwłaszcza dla młodych odbiorców. Raport fundacji „Dajemy Dzieciom Siłę” pokazuje, że 84% nastolatków w wieku 13-15 lat miało kontakt z patotreściami, a 43% ogląda je regularnie. Takie treści zaburzają postrzeganie rzeczywistości i mogą wpływać negatywnie na zachowanie młodzieży.
Psycholożka zwraca uwagę na algorytmy mediów społecznościowych, które nie oceniają jakości treści, a jedynie skupiają się na tym, co przyciągnie widza na dłużej. – Algorytmy nie pytają, co jest dla nas wartościowe, liczy się tylko, co zatrzyma użytkownika, by obejrzał kolejną reklamę. Im więcej oglądamy, tym więcej podobnych treści dostajemy, bo to gwarantuje większe zyski – tłumaczy.
Izmałkowa podkreśla: – Największym błędem jest myślenie, że ilość odsłon świadczy o wartości treści. To jedynie pokazuje, co najskuteczniej przyciąga uwagę i wywołuje emocje.
