Postępująca rewolucja związana ze sztuczną inteligencją zaczyna wyraźnie wpływać na rynek pracy, szczególnie w sektorze technologicznym. Automatyzacja przejmuje coraz więcej konkretnych zadań, co stawia pod znakiem zapytania możliwości pierwszego zatrudnienia i odbywania staży przez młodych ludzi. Eksperci ostrzegają przed pułapką polegającą na ukrywaniu braków kompetencyjnych za pomocą AI i podpowiadają, jak mądrze budować swoją karierę w tej zmieniającej się rzeczywistości.
Sztuczna inteligencja wprowadza niemałe zamieszanie na rynku pracy – coś, co jeszcze niedawno wydawało się nie do pomyślenia, dziś staje się codziennością. Obecnie największe turbulencje widać w branży IT, gdzie spodziewany dotąd bezpieczny i dobrze płatny zawód związany z programowaniem zaczyna tracić swój mit. Niemniej zmiany z czasem obejmą także inne sektory gospodarki.
Czy AI odbierze ludziom miejsca pracy?
To pytanie okazuje się bardziej skomplikowane, niż mogłoby się wydawać. Na chwilę obecną brak jest jednoznacznych dowodów, że sztuczna inteligencja masowo eliminuje całe stanowiska. Zamiast tego algorytmy błyskawicznie przejmują określone elementy pracy, które ją tworzą. Choć strach przed utratą pracy istnieje, badania przeprowadzone na Yale wskazują, że rynek pracy jest bardziej odporny niż przypuszczano.
Jednakże stopień zagrożenia AI różni się w zależności od branży i zawodu. Aby sprawdzić, jak podatne na automatyzację są konkretne zadania, warto zapoznać się z indeksem przygotowanym przez polski NASK, który ocenia ryzyko utraty pracy na poszczególnych stanowiskach.
Jak zauważa filozofka i ekspertka od sztucznej inteligencji, dr hab. prof. Aleksandra Przegalińska, już teraz w Stanach Zjednoczonych widać wyraźnie negatywne konsekwencje w sektorze administracyjnym.
Chodzi przede wszystkim o tzw. prace biurowe i asystenckie, które coraz częściej są zlecane AI. To fatalna wiadomość zwłaszcza dla absolwentów i osób szukających pierwszego zatrudnienia, ponieważ sztuczna inteligencja przejmuje ich dotychczasowe, prostsze obowiązki. Kryzys staży i junior positions nie ogranicza się do USA – jest problemem o charakterze globalnym. Wobec tego ekspertka przewiduje, że rządy wkrótce zaczną wprowadzać regulacje mające łagodzić skutki tej sytuacji.
Co dalej z młodymi specjalistami? Regulacje na horyzoncie
– Praca stażowa jest zagrożona, więc można się spodziewać wprowadzenia zobowiązań, które wymuszą oferowanie takich miejsc, bo młodzi ludzie muszą mieć możliwość startu zawodowego – podkreśla prof. Przegalińska.
W Europie Unia Europejska prawdopodobnie zaostrzy przepisy dotyczące wsparcia dla początkujących na rynku pracy. W Stanach Zjednoczonych z kolei, choć rynek tradycyjnie opiera się na wolności gospodarczej, już pojawiają się pierwsze kroki w kierunku nadzoru nad technologią AI. Donald Trump zaproponował regulacje wymagające, aby modele AI gigantów technologicznych poddawać rządowym testom, co jest jasnym sygnałem, że świat polityki zaczyna się koncentrować nie tylko na innowacjach, ale i na ich wpływie na społeczeństwo.
Warto też pamiętać, że zaangażowanie AI niesie ze sobą zjawisko maskowania własnych braków wiedzy przez pracowników, którzy podpisują się pod efektami pracy wygenerowanymi przez inteligentne algorytmy. Z punktu widzenia biznesu i prawa jest to jednak droga donikąd – badania pokazują, że nadmierne poleganie na sztucznej inteligencji prowadzi do tworzenia powtarzalnych i mało innowacyjnych projektów.
Branża IT pod presją – jak zmienia się zawód programisty?
Ta zmiana jest szczególnie widoczna na rynku IT, gdzie dawne eldorado powoli zamiera. Zarobki pozostają na podobnym poziomie, wymagania zaś rosną. Tradycyjne pisanie kodu odchodzi do przeszłości, a współczesny programista coraz częściej pełni role menadżera wielu modeli AI i nadzorcy ich pracy, skupiając się na określaniu kierunków działania algorytmów i wykrywaniu błędów.
– Dzięki współpracy ze sztuczną inteligencją zmieniają się role zawodowe – wyjaśnia ekspertka. – W branży IT wciąż będzie zapotrzebowanie na ludzi, ale ich liczba ulegnie zmniejszeniu. W miejsce masy pracowników pojawią się wybitni specjaliści.
Jakie zawody przetrwają w erze AI? Koniec ery dyplomów?
Zdaniem prof. Przegalińskiej młodzi ludzie powinni wybierać kierunki kariery zgodnie z własnymi pasjami, a nie z obawami o dominację AI. Praca przez wieki kształtowała ludzką tożsamość, a wizje całkowitego zastąpienia jej przez tzw. dochód podstawowy są według ekspertki szkodliwe.
Coraz częściej mówi się także o końcu monopolowego znaczenia dyplomu. Polski rynek pracy coraz bardziej otwiera się na wykwalifikowanych pracowników bez wyższego wykształcenia. W erze automatyzacji bezpieczną przystanią stają się zawody fizyczne i techniczne, które są zdecydowanie mniej podatne na zastępowanie przez maszyny. Kluczem do sukcesu jest nieślepe poleganie na AI, lecz jasne wyznaczanie granic odpowiedzialności i zachowanie własnego osądu.
