Województwo łódzkie stanęło przed nietypowym przypadkiem zatrudnienia kobiety na stanowisko sprzątaczki już w siódmym miesiącu ciąży. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaczął podejrzewać, że ta umowa jest fikcyjna i służy tylko do uzyskania prawa do ubezpieczenia, co potwierdził niedawno Sąd Okręgowy w Łodzi.
Kobieta została zatrudniona w małej fabryce produkującej części maszyn, gdzie miała sprzątać od godziny 10 do 14 na pół etatu. To było zupełnie nowe stanowisko w tej firmie, bo wcześniej rolę sprzątaczy pełnili pracownicy zajmujący się innymi obowiązkami.
Umowa o pracę była podpisana, gdy kobieta była już w zaawansowanej ciąży i przez pierwsze tygodnie faktycznie pracowała około 18 dni. Potem korzystała z urlopu wypoczynkowego, bezpłatnego, aż w końcu przebywała na zwolnieniu lekarskim, a następnie urodziła dziecko. Po zakończeniu umowy pracodawca nie zatrudnił nikogo na jej miejsce.
ZUS ocenia: umowa była tylko pozorem
Według Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kobieta nie podlegała ubezpieczeniom społecznym w czasie zatrudnienia — chodziło tylko o zdobycie prawa do zasiłku macierzyńskiego. ZUS uznał umowę za fikcyjną i odmówił wypłaty świadczenia.
Kobieta odwołała się, zapewniając, że faktycznie pracowała, a jej były przełożony to potwierdził. Sprawa trafiła do łódzkiego sądu, gdzie twierdziła ponadto, że nie informowała pracodawcy o ciąży przy podpisaniu umowy.
Świadkowie z pracy wspominali, że widzieli ją sprzątającą biura, jednak ich zeznania były niejasne i niespójne. Szef zakładu przyznał, że nie monitorował jej pracy na co dzień i nie mógł potwierdzić jej rzeczywistego zaangażowania. Firma nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających stałe wykonywanie obowiązków na tym stanowisku.
Sąd stwierdza: brak dowodów na rzeczywiste wykonywanie pracy
Pod koniec czerwca sąd potwierdził stanowisko ZUS, oddalając odwołanie kobiety. Wyrok nie jest jeszcze prawomocny.
„Nie ma dowodów, które wskazywałyby, że wnioskodawczyni wykonywała pracę pod stałym nadzorem pracodawcy, w określonych godzinach i miejscu. Czas pracy nie był rozliczany ani kontrolowany” – czytamy w uzasadnieniu.
Sąd zauważył też, że nie wiadomo, w które dni i ile faktycznie godzin kobieta pracowała, a listy obecności podpisane przez nią często nie odpowiadały rzeczywistości.
Co więcej, ze względu na zaawansowaną ciążę powstaje pytanie, czy w ogóle mogła wykonywać związane z pracą sprzątanie w zakładanym wymiarze.
„Ciąża nie wyklucza pracy, ale w tym przypadku weryfikacja wskazuje na to, że obowiązki miały raczej charakter pozorny” – podkreślił sąd. Jednocześnie wskazał, że zatrudnienie kobiet w ciąży jest dopuszczalne, a podpisanie umowy z myślą o zabezpieczeniu świadczeń macierzyńskich nie jest samo w sobie sprzeczne z prawem, o ile praca jest faktycznie wykonywana.
ZUS: wypłaty tylko po potwierdzeniu uprawnień
Zakład Ubezpieczeń Społecznych potwierdził, że umowy „pozorne” lub mające na celu obejścia przepisów nie generują praw do ubezpieczeń społecznych. Na tej podstawie ZUS podejmuje decyzje dotyczące odmowy ubezpieczeń.
Jednocześnie ZUS wskazał, że wypłata zasiłków następuje po wnikliwym sprawdzeniu, czy osoba spełnia warunki do ich otrzymania. Świadczenia powinny być wypłacone do 30 dni od ustalenia prawa do zasiłku.
Co ważne, rzetelne sprawdzenie obowiązku ubezpieczeniowego traktowane jest jako dbałość o właściwe gospodarowanie środkami z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz zapewnienie, że świadczenia trafiają tylko do osób faktycznie uprawnionych.
