W 2025 roku w województwie wielkopolskim zanotowano aż 6209 zachorowań na boreliozę, co oznacza dwukrotny wzrost w porównaniu do sytuacji sprzed pięciu lat. Eksperci i Narodowy Fundusz Zdrowia podkreślają, jak ważna jest profilaktyka oraz szybka reakcja na ukąszenia kleszczy.
Rosnące liczby, które budzą niepokój
Statystyki z NFZ za ostatni rok nie napawają optymizmem. W Wielkopolsce borelioza została rozpoznana u 6209 osób, z czego prawie 250 trafiło do szpitala. Dla porównania, pięć lat temu zanotowano jedynie 3049 przypadków, a jeszcze wcześniej – w 2015 roku – tylko 1115. Ten niepokojący trend wskazuje na potrzebę zwiększonej ostrożności i działań prewencyjnych.
Kleszcze – malutkie, lecz groźne stworzenia
Te maleńkie pajęczaki spotkać możemy wszędzie – w parkach, lasach, na działkach czy łąkach. Ich aktywność przypada głównie na okres od wiosny do jesieni. Ukąszenia kleszcza często zostają niezauważone, ponieważ nie wywołują bólu, ale mogą przenieść groźne choroby.
Jak prawidłowo usunąć kleszcza?
Jeśli kleszcz wbił się w skórę, trzeba go wyjąć jak najszybciej, bo ryzyko zakażenia bakterią boreliozy znacznie wzrasta po upływie około 36 godzin od ukąszenia. W aptekach dostępne są specjalne narzędzia, które umożliwiają szybkie i skuteczne usunięcie kleszcza bez ryzyka pozostawienia części ciała pajęczaka pod skórą. Po usunięciu miejsca ukłucia należy dokładnie zdezynfekować i monitorować objawy przez kilka dni.
Należy stanowczo unikać: wykręcania kleszcza rękami, przypalania, smarowania go tłuszczem, alkoholem czy kosmetykami oraz wyciskania. Takie metody mogą zwiększyć ryzyko infekcji.
Objawy, które powinny wzbudzić alarm
Gdy w miejscu ukąszenia pojawi się rumień, obrzęk lub gdy wystąpią objawy przypominające grypę – takie jak gorączka, nudności, ból głowy albo mięśni – niezwłocznie trzeba udać się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub punktu nocnej i świątecznej pomocy medycznej. Wizyta na SOR czy wezwanie pogotowia nie jest konieczne w takich sytuacjach.
Borelioza oraz kleszczowe zapalenie mózgu – co warto wiedzieć?
Borelioza zwykle objawia się charakterystycznym rumieniem wędrującym, gorączką, uczuciem przemęczenia oraz bólami stawów i głowy. Leczenie opiera się na antybiotykach przepisanych przez lekarza rodzinnego. Zaniedbana choroba może doprowadzić do poważnych komplikacji neurologicznych, kardiologicznych oraz stawowych.
Kleszczowe zapalenie mózgu to zakażenie wirusowe układu nerwowego, które najczęściej przebiega bezobjawowo lub dwufazowo. W pierwszym etapie pojawiają się symptomy grypopodobne, a w drugim mogą wystąpić poważne zaburzenia neurologiczne, takie jak sztywność karku, problemy ze świadomością czy paraliże. Od zeszłego roku szczepionkę przeciwko KZM mogą wykupić dorośli w aptekach współpracujących z NFZ. Szczepienia szczególnie poleca się osobom często przebywającym na terenach zielonych czy pracującym na świeżym powietrzu.
Profilaktyka ratuje życie
Podczas spacerów po lesie, pracy w ogrodzie lub na działce dobrze jest pamiętać o kilku ważnych zasadach:
- Zakładaj odzież z długimi rękawami i nogawkami.
- Nie zapominaj o nakryciu głowy.
- Korzystaj z repelentów odstraszających kleszcze.
- Po powrocie do domu dokładnie sprawdź całe ciało, zwłaszcza trudno dostępne miejsca, takie jak pachy, pachwiny czy zgięcia kolan.
Warto mieć na uwadze, że nie każda obecność kleszcza oznacza chorobę, jednak szybkie i prawidłowe jego usunięcie oraz uważna obserwacja swojego zdrowia są kluczowe.
