Organizacja stowarzyszenia Rozwój Plus, założona przez byłego premiera Mateusza Morawieckiego, proponuje rewolucję w systemie świadczeń dla rodzin z małymi dziećmi. Zamiast kilku obecnych programów, ma pojawić się jedno, spójne wsparcie – tzw. pensja rodzicielska.
Nowy model zakłada, że jeden z rodziców będzie otrzymywał comiesięczne wsparcie odpowiadające minimalnemu wynagrodzeniu, które aktualnie wynosi 4806 zł brutto miesięcznie, i to aż do ukończenia przez dziecko trzeciego roku życia.
Co istotne, rodzic może równocześnie pobierać pensję rodzicielską i pracować, a świadczenie będzie podlegało opodatkowaniu i składkom na ubezpieczenie społeczne, tak jak standardowa pensja. Oznacza to, że okres pobierania świadczenia będzie uwzględniany przy naliczaniu emerytury.
Projekt przewiduje, że nowa forma wsparcia będzie dostępna niezależnie od innych świadczeń wypłacanych przez ZUS, co otwiera możliwość pomocy również tym rodzicom, którzy przed narodzinami dziecka nie byli ubezpieczeni. Warto zaznaczyć, że urlopy macierzyński i rodzicielski pozostaną bez zmian.
„Zapewni to minimalne bezpieczeństwo finansowe, szczególnie dla rodziców korzystających z urlopów wychowawczych oraz osób niepracujących” – podkreślają autorzy raportu.
Jakie świadczenia mają zostać zlikwidowane?
Nowa pensja rodzicielska miałaby zastąpić kilka istniejących programów wsparcia, takich jak tzw. kosiniakowe, program Aktywny Rodzic, potocznie nazywany „babciowym”, oraz świadczenie 800 plus przeznaczone na dzieci do trzeciego roku życia.
Eksperci wyliczyli, że realizacja pensji rodzicielskiej pochłonęłaby około 40-42 mld zł rocznie. Po wycofaniu obecnych świadczeń koszt netto spadłby do szacowanych 23-25 mld zł. Co ważne, to rodzice mieliby decydować, jak chcą zorganizować opiekę nad dzieckiem – czy to powrót do pracy, żłobek, czy opieka dzienna po ukończeniu przez malucha pierwszego roku życia.
Dlaczego taki pomysł?
Wprowadzenie projektu odbyło się podczas spotkania organizowanego przez Rozwój Plus 31 lipca. Głównym powodem do zmian jest pogłębiający się kryzys demograficzny w Polsce.
Autorzy raportu podkreślają, że dotychczasowe programy, mimo początkowego wzrostu po wprowadzeniu 500 plus, nie zatrzymały spadku liczby urodzeń, który obserwujemy od 2017 roku. Mimo podwyższenia świadczenia do 800 zł, obecny system jest niewystarczający.
Z malejącą dzietnością wiążą się poważne problemy społeczne i ekonomiczne – od zagrożeń dla systemu emerytalnego, przez spowolnienie wzrostu gospodarczego i ograniczenie innowacyjności, aż po zmniejszenie liczby osób zdolnych pełnić służbę wojskową.
Głos eksperta: „Babciowe” wciąż potrzebne
Do pomysłu odniósł się dr Antoni Kolek z Akademii Leona Koźmińskiego, współtwórca programu Aktywny Rodzic.
„Matka zazwyczaj korzysta z zasiłku macierzyńskiego przez pierwsze 12 miesięcy życia dziecka. Najważniejszym wyzwaniem jest zapewnienie opieki w okresie od 13 do 35 miesiąca, dlatego powstało „babciowe”” – zaznaczył.
Ekspert zaznaczył, że program znakomicie wspierał organizację opieki nad maluchami i jego utrzymanie jest wskazane. Dodał, że prawdziwą poprawę demografii mogą przynieść gruntowne zmiany społeczne, które opierają się na wartościach rodzinnych, obecnych m.in. w środowiskach harcerskich, tradycjach wojskowych i wspólnotach religijnych.
