Wyłączony smartfon chowany do kieszeni nie gwarantuje już pełnej dyskrecji. Naukowcy z Niemiec wykazali, że zwykłe fale Wi-Fi mogą posłużyć do identyfikacji osób przebywających w danym pomieszczeniu, nawet jeśli nie korzystają one z żadnego urządzenia elektronicznego.
Do tej pory największe obawy dotyczące prywatności wiązały się z aplikacjami, smartfonami i danymi gromadzonymi podczas korzystania z internetu. Tymczasem okazuje się, że również sygnały sieci bezprzewodowych stanowią źródło informacji o obecności i tożsamości ludzi. Niemieccy badacze stworzyli system łączący fale radiowe i sztuczną inteligencję, który potrafi rozpoznawać osoby znajdujące się w pomieszczeniu na podstawie analizy sygnałów Wi-Fi. To pokazuje, jak duży potencjał kryje się w popularnych technologiach, często niedocenianych przez użytkowników.
Jak działa technologia bazująca na sygnałach Wi-Fi? Sztuczna inteligencja śledzi ruchy po falach radiowych
Zespół z Karlsruhe Institute of Technology opracował metodę badania rozprzestrzeniania się fal Wi-Fi wewnątrz pomieszczeń. Sygnały te odbijają się od różnych powierzchni oraz ludzi, a każda zmiana w otoczeniu wpływa na charakter propagacji fal. Dzięki zaawansowanym algorytmom sztucznej inteligencji można przeanalizować te zmiany i zidentyfikować poszczególne osoby. Co ważne, system nie monitoruje adresów MAC czy połączeń, ale ocenia specyficzny wpływ człowieka na sygnały radiowe w otoczeniu.
Jak podkreśla profesor Thorsten Strufe z KASTEL Security Research Labs, jest to porównywalne do działania kamery, jednak zamiast światła do tworzenia obrazu używane są fale radiowe. To pozwala na wykrywanie obecności i ruchów ludzi bez klasycznego monitoringu wideo.
Prywatność pod znakiem zapytania: sieci Wi-Fi jako nowy, ukryty sposób obserwacji
Największe kontrowersje wzbudza możliwość wykorzystania takiej technologii poza kontrolowanymi warunkami laboratoryjnymi. W przeciwieństwie do kamer, routery Wi-Fi są zwyczajnie traktowane jako źródło internetu i rzadko kojarzone z narzędziem nadzoru. Większość osób znajduje się na zasięgu takich sieci, nie zdając sobie sprawy, że ich sygnały mogą służyć do monitorowania obecności i ruchu.
Badacze zwracają uwagę, że Wi-Fi działa niemal wszędzie i przez cały czas, co stawia tę technologię w roli potencjalnego, wszechobecnego narzędzia inwigilacji. Jak ostrzega Julian Todt z KASTEL, jeśli często przechodzisz obok miejsc korzystających z Wi-Fi, możesz zostać zidentyfikowany bez swojej wiedzy i rozpoznany przez różne podmioty, w tym organy państwowe lub firmy.
Potrzeba regulacji i ochrona prywatności na nowym poziomie
Aktualne przepisy dotyczące ochrony danych skupiają się przede wszystkim na informacjach zbieranych bezpośrednio przez urządzenia i aplikacje. Nowoczesne technologie oparte na analizie fal radiowych mogą wymagać uaktualnienia przepisów, aby zagwarantować ochronę prywatności oraz transparentność działania takich systemów.
W badaniu przeprowadzonym na grupie 197 osób system był w stanie zidentyfikować uczestników z niemal 100-procentową skutecznością, niezależnie od kąta obserwacji czy sposobu poruszania się. Profesor Strufe podkreśla, że chociaż technologia jest imponująco skuteczna, stwarza jednocześnie poważne zagrożenie dla podstawowych praw, w tym prawa do prywatności.
Na obecnym etapie mamy do czynienia głównie z demonstracją możliwości technologicznych, a nie gotowym produktem do szerokiego zastosowania. Niemniej jednak wnioski jasno wskazują na to, że szybki rozwój sztucznej inteligencji pozwala wykorzystywać znane technologie w sposób wcześniej trudny do wyobrażenia. Profesor Thorsten dodaje, że nie ma znaczenia, czy ktoś ma przy sobie urządzenie z Wi-Fi – sama obecność aktywnych sieci w otoczeniu jest wystarczająca, by system mógł skutecznie działać.
