Czy czeka nas prawdziwa rewolucja w sposobie finansowania związków wyznaniowych w Polsce? Do resortów trafiła zaskakująca petycja obywatelska, która proponuje wprowadzenie systemu wzorowanego na niemieckim podatku kościelnym. Zgodnie z nią, aż 8 procent podatku dochodowego od wynagrodzeń mogłoby trafiać bezpośrednio na konto wybranego Kościoła lub zarejestrowanej wspólnoty religijnej.
Autorzy petycji sugerują mechanizm, który pozwoliłby na przekazywanie tej części podatku od umów o pracę, zlecenia czy o dzieło do wskazanej instytucji religijnej. Jak to miałoby działać? Podobnie jak obecne rozliczenia PIT. Płatnik, czyli na przykład pracodawca, odprowadzałby odpowiednią kwotę do urzędu skarbowego, a ten, niczym pośrednik, przekazywałby środki dalej – do wybranej przez podatnika wspólnoty.
Tylko dla oficjalnych wspólnot
Bardzo ważnym elementem propozycji jest to, że pieniądze trafiałyby wyłącznie do Kościołów i związków wyznaniowych, które są oficjalnie zarejestrowane w rejestrze prowadzonym przez MSWiA. To oznacza, że nieformalne grupy czy podmioty działające poza systemem nie mogłyby liczyć na takie wsparcie. Obecnie w Polsce figuruje aż 176 takich instytucji.
Jak uniknąć tej daniny?
Projekt zakłada, że ten nowy obowiązek finansowy dotyczyłby jedynie osób, które otwarcie deklarują swoją przynależność do konkretnej wspólnoty religijnej. Zatem, aby nie być obciążonym tym „podatkiem kościelnym”, trzeba by było złożyć formalne oświadczenie o braku przynależności do jakiegokolwiek Kościoła czy związku wyznaniowego.
Podatnik, aby uniknąć tej daniny i otrzymywać wynagrodzenie bez potrąceń z tegoż podatku, musiałby zadeklarować ateizm, tzn. brak przynależności do jakiegokolwiek związku wyznaniowego – czytamy w petycji.
Wnioskodawcy uważają, że takie rozwiązanie byłoby zgodne z zasadą wolności sumienia. W ten sposób koszty utrzymania instytucji religijnych ponosiliby wyłącznie ci, którzy świadomie identyfikują się z daną wspólnotą.
Co to oznacza dla państwowej kasy?
Wprowadzenie takiego podatku od wynagrodzeń, przeznaczanego na cele wybranej wspólnoty, mogłoby otworzyć drogę do całkowitej likwidacji Funduszu Kościelnego. To temat, który od lat budzi gorące polityczne dyskusje. Warto przypomnieć, że w 2025 roku Fundusz Kościelny obciążył budżet państwa kwotą 257 milionów złotych!
Ponad 27 milionów Polaków deklaruje przynależność religijną
Według danych z Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku, zdecydowana większość osób deklarujących przynależność religijną wskazała Kościół rzymskokatolicki – aż 71,3 procent populacji, co przekłada się na ponad 27,1 miliona ludzi. Drugą największą wspólnotą jest Kościół prawosławny, do którego należy 0,4 procent mieszkańców (około 151,6 tysiąca osób), a kolejne wyznania skupiają znacznie mniejsze grupy wiernych.
Co ciekawe, 6,87 procent ankietowanych (ponad 2,6 miliona osób) zadeklarowało, że nie należy do żadnego wyznania. Natomiast aż 20,53 procent ludności (ponad 7,8 miliona osób) odmówiło odpowiedzi na pytanie dotyczące religii.
Jaka przyszłość czeka ten projekt?
Propozycja wprowadzenia stałej daniny na rzecz Kościoła została złożona w Senacie 9 czerwca 2025 roku. Następnie, 20 stycznia 2026 roku, trafiła do Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Czy to początek zmian, które na zawsze odmienią relacje państwo-Kościół w Polsce? Czas pokaże!
