Światowy Dzień Uchodźcy, obchodzony 20 czerwca, to doskonała okazja, aby przypomnieć sobie, że przez wieki to Polacy często stawali się uchodźcami – podkreśla prof. dr hab. Witold Klaus, specjalista ds. migracji. Zaznacza, że choć żyjemy w spokojnych czasach, to nie zwalnia nas to z obowiązku wspierania tych, którzy pomocy potrzebują.
Ekspert z Instytutu Nauk Prawnych PAN zauważa, że historia Polski pełna jest momentów, kiedy nasi rodacy z powodu walk o wolność i niepodległość zmuszeni byli szukać schronienia poza granicami kraju. Długie stulecia XIX wieku, kolejne powstania, a także tragedie XX wieku, takie jak wojny światowe i czasy PRL-u, to okresy, gdy wielu Polaków musiało uciekać przed prześladowaniami i represjami.
„Historia naszego kraju to także historia uchodźstwa – przez wieki byliśmy przyjmowani i goszczeni na obczyźnie” – przypomina Klaus.
Profesor podkreśla, że dzisiejsze święto to także moment, by docenić fakt, iż Polska może obecnie pełnić rolę państwa otwartego i gościnnego dla uchodźców.
– Żyjemy w szczęśliwych czasach, jednak to nie znaczy, że możemy odwracać się od osób, które uciekają z powodu zagrożeń – zaznacza badacz.
W rozmowie z ekspertem pojawiła się także krytyka dotycząca obecnej debaty politycznej wokół uchodźców. Klaus zauważa, że temat ten bywa wykorzystywany politycznie, a wielu polityków boi się otwarcie mówić o wsparciu dla uchodźców ze względu na obawy przed negatywną reakcją części elektoratu.
„Nasza tożsamość została zbudowana na chrześcijańskich wartościach i poszanowaniu praw człowieka. Odwracanie się od nich jest nie tylko tragedią dla uchodźców, ale także dla nas samych” – podkreśla specjalista.
W kontekście regulacji dotyczących migracji prof. Klaus wskazuje, że rząd powinien konsekwentnie realizować międzynarodowe zobowiązania, zwłaszcza te wynikające z konwencji o statusie uchodźcy oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka czy Karty Praw Podstawowych UE.
Ekspert zaznacza, że dotychczasowe zawieszanie prawa do składania wniosków o ochronę międzynarodową na granicy z Białorusią jest niezgodne z tymi zobowiązaniami i powinno zostać zniesione, szczególnie że sytuacja na granicy uległa stabilizacji.
Przypomnijmy, że tymczasowe ograniczenia te obowiązują od marca 2025 roku i były kilkukrotnie przedłużane, mimo iż obecnie nie dochodzi do nielegalnych przekroczeń granicy, co jest m.in. zasługą modernizacji infrastruktury i lepszego przygotowania polskich służb.
Światowy Dzień Uchodźcy został ustanowiony przez ONZ 4 grudnia 2000 roku i obchodzony jest od 20 czerwca 2001 roku. Data ta upamiętnia 50. rocznicę Konwencji o statusie uchodźcy, a wcześniej była świętowana m.in. w kilku krajach afrykańskich.
