Przez długie lata niemiecka gospodarka czerpała korzyści z dynamicznego rozwoju Chin. Aktualnie jednak Państwo Środka przestaje być tylko partnerem, a zaczyna pełnić rolę konkurenta.
W początkowym okresie Niemcy uniknęły negatywnych skutków pierwszego tzw. „chińskiego szoku”, który silnie uderzył inne kraje. Po dołączeniu Chin do Światowej Organizacji Handlu (WTO) w 2001 r., na globalnych rynkach pojawiła się fala tanich chińskich produktów. Szczególnie w Stanach Zjednoczonych wielu pracowników przemysłowych utraciło miejsca pracy, a fabryki zostały zamknięte.
Sytuacja w Niemczech była jednak inna. Chińczycy masowo kupowali niemieckie auta i maszyny, a niemieckie firmy rozwijały w Chinach swoje zakłady produkcyjne. Małe i średnie przedsiębiorstwa dostarczały zaawansowane technologie. Wzrost gospodarczy Chin sprzyjał niemieckiemu sektorowi przemysłowemu, ale obecnie te relacje zmieniają się diametralnie.
Esther Goreichy, ekspertka z berlińskiego instytutu Merics, przestrzega, że „chiński szok 2.0” może mieć daleko idące skutki dla niemieckiej ekonomii, ponieważ uderza zarówno w eksport, jak i przemysłową produkcję – oba fundamenty gospodarki Niemiec. – Efekty są już wyraźnie widoczne w sercu niemieckiego przemysłu – podkreśla.
Różnice w handlu: gdy Chiny wysyłają więcej, Niemcy sprzedają mniej
Statystyki handlowe obrazują zmianę dobrze. Przez lata współpraca handlowa z Chinami była dla Niemiec źródłem dużych dochodów. W 2025 roku Chiny wyprzedziły nawet USA jako kluczowego partnera handlowego RFN.
Jednak import z Chin wzrósł o 8,8% do poziomu 170,6 mld euro, przewyższając dwukrotnie niemiecki eksport do Chin, który zmalał o około 10%. W efekcie deficyt handlowy Niemiec względem Chin sięgnął aż 89,3 mld euro.
Motoryzacja – dawny sukces teraz największym wyzwaniem
Niemieccy producenci samochodów przez wiele lat świetnie sobie radzili na chińskim rynku. Obecnie sytuacja się komplikuje.
Powodem są m.in. oszczędniejsze wydatki Chińczyków z powodu zawirowań na rynku nieruchomości oraz rosnąca popularność samochodów elektrycznych, które w Chinach zdobywają większą popularność niż w Niemczech. Coraz częściej klienci wybierają lokalne marki, wspierane przez rządowe dotacje, które bezwzględnie konkurują na rynku.
Choć chińskie auta na niemieckich drogach to wciąż rzadkość, ich udział nieustannie rośnie – w 2025 roku stanowiły 2,3% nowych rejestracji, a w pierwszej połowie 2026 wzrosły już do 3,7%.
Maszyny – Chiny atakują strategiczny sektor niemieckiego przemysłu
Chiny wyprzedziły Niemcy jako największy eksporter maszyn globalnie. Dzięki silnemu wsparciu państwa oferują nowoczesne urządzenia w konkurencyjnych cenach. Niemiecki związek branżowy VDMA apeluje do władz o uproszczenie regulacji, obniżenie podatków i wsparcie dla kluczowych technologii.
VDMA domaga się także skuteczniejszej kontroli importu do Unii Europejskiej, zwłaszcza w sytuacjach dumpingu i nieuczciwych subsydiów. Organizacja opowiada się za nakładaniem ceł wyrównawczych oraz korzystniejszymi umowami o wolnym handlu na rzecz niemieckich i europejskich firm.
Produkcja baterii – zależność, której trudno się pozbyć
Niemcy i UE stawiają na rozwój produkcji baterii do aut elektrycznych, lecz Chiny pozostają ich głównym dostawcą. Pomimo rekordowego wzrostu produkcji baterii w Niemczech do 8,1 mld euro w 2025 roku, zależność od Chin, szczególnie w zakresie baterii litowo-jonowych, jeszcze się pogłębiła.
Ekspert ZVEI, Gunther Kellermann, ostrzega, że przerwa w dostawach może poważnie zagrażać sektorom o znaczeniu strategicznym, takim jak obronność czy centra danych.
Według niego zamiast subsydiów na zakup aut elektrycznych potrzebne są niższe ceny energii oraz skuteczniejsza ochrona przed nieuczciwą konkurencją.
Farmacja – rynek pełen wyzwań i rosnącej konkurencji
Chiny to jeden z najważniejszych rynków dla niemieckiego sektora farmaceutycznego, jednocześnie coraz silniejszy konkurent w dziedzinie leków generycznych, terapii nowoczesnych i biotechnologii.
Zależność od Chin dotyczy przede wszystkim substancji czynnych i półproduktów – aż około 75% europejskiego łańcucha dostaw leków jest uzależniona od importu.
W Niemczech pojawiają się braki leków przeciwbólowych, przeciwcukrzycowych i antybiotyków, co wynika m.in. z przenoszenia produkcji poza granice kraju.
Claus Michelsen, główny ekonomista organizacji producentów innowacyjnych leków VFA, podkreśla, że Chiny konsekwentnie rozwijają się jako centrum innowacji i produkcji farmaceutycznej, stając się poważnym rywalem dla Niemiec.
Chemia – między konkurencją a możliwościami rozwoju
Branża chemiczna widzi w Chinach zarówno konkurenta, jak i szansę na wzrost. Chińskie firmy wywierają presję cenową na niemieckich producentów, ale jednocześnie Chiny oferują ogromny potencjał rozwojowy, zwłaszcza gdy europejski rynek stoi w miejscu.
Doskonałym przykładem jest BASF, które zainwestowało około 8,7 mld euro w gigantyczny kompleks produkcyjny w Zhanjiang – największą inwestycję w historii firmy. Mimo kontrowersji zakład już przynosi zyski.
Prezes BASF, Markus Kamieth, zapowiada, że w ciągu najbliższych kilku lat Chiny będą odpowiadać za 75% globalnego wzrostu rynku chemicznego. – Nie zamierzamy rezygnować z tego rynku – zaznaczył.
Według niemieckiego stowarzyszenia chemicznego VCI, Chiny generują 45% globalnych obrotów tej gałęzi przemysłu i pozostają zdecydowanie największym rynkiem na świecie.
Technologie przyszłości – wyścig już trwa
Obecna rywalizacja w sektorach motoryzacji lub produkcji maszyn to tylko jedna część problemu. Kolejny etap dotyczy innowacyjnych technologii, które mają fundamentalne znaczenie dla gospodarczej przyszłości Niemiec.
Berlin i Pekin koncentrują się na podobnych dziedzinach, takich jak półprzewodniki, robotyka, technologie kwantowe, fuzja jądrowa, wodór czy biotechnologie. Jednak Chiny działają szybciej i efektywniej łączą państwową politykę przemysłową z możliwościami ogromnego rynku wewnętrznego.
Chociaż niemiecki przemysł ma mocne strony w wielu perspektywicznych sektorach, to skuteczność w szybkim wdrażaniu innowacji na masową skalę będzie decydująca dla utrzymania przewagi konkurencyjnej.
