Osoby korzystające ze zwolnienia lekarskiego muszą przygotować się na istotne zmiany, które wejdą w życie od 13 kwietnia 2026 roku. W tym dniu zaczną obowiązywać zaktualizowane przepisy dotyczące kontroli L4, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych zyska nowe kompetencje.
Ich celem jest przede wszystkim zminimalizowanie przypadków nadużywania zwolnień chorobowych oraz jasne określenie, co jest dozwolone podczas korzystania z L4. Nowe regulacje dokładniej definiują uprawnienia kontrolerów ZUS oraz obowiązki osób pobierających zasiłki, a w niektórych sytuacjach mogą prowadzić nawet do odebrania świadczenia za cały czas trwania zwolnienia.
ZUS z prawem do weryfikacji tożsamości
Ważnym udogodnieniem dla kontrolujących jest możliwość poproszenia osoby na L4 o okazanie dowodu tożsamości. Kontrolerzy ZUS lub upoważnieni pracodawcy będą mogli w ten sposób potwierdzić, czy na zwolnieniu jest rzeczywiście ta osoba, której dotyczy dokument.
Ma to zapobiec sytuacjom, kiedy kontrola byłaby przeprowadzana wobec kogoś innego niż rzeczywisty beneficjent zwolnienia. Ubezpieczony będzie musiał współpracować, przedstawiając wymagany dokument tożsamości.
W przypadku odmowy okazania dokumentu lub utrudniania kontroli, osoba może narazić się na uznanie, że uniemożliwia przeprowadzenie czynności kontrolnych, co może negatywnie wpłynąć na prawo do dalszego pobierania świadczenia.
Kiedy wyjście z domu nie szkodzi zwolnieniu?
Nowe przepisy także jasno wskazują, jakie codzienne czynności podczas L4 są dopuszczalne. Osoby na zwolnieniu mogą wykonywać niezbędne działania potrzebne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Przykładowo, wyjście do apteki, na badania lekarskie czy zakupy pierwszej potrzeby nie będzie uznawane za nadużycie prawa do zwolnienia. Taka aktywność nie powinna być powodem do utraty zasiłku.
To rozstrzygnięcie ma ukrócić długotrwałe dyskusje na temat tego, czy opuszczanie domu podczas choroby od razu odbiera prawo do świadczenia – jak się okazuje, wszystko zależy od motywacji i potrzeby wykonania tych czynności.
Praca na L4? To koniec zasiłku za cały okres zwolnienia
Jednocześnie nowelizacja jednoznacznie podtrzymuje zakaz świadczenia jakiejkolwiek pracy zarobkowej w trakcie pobierania zwolnienia. Dotyczy to zarówno zatrudnienia na etacie, jak i innych form działalności przynoszącej dochód.
W sytuacji, gdy kontrola potwierdzi, że ubezpieczony pracował podczas obowiązywania zwolnienia, grożą poważne konsekwencje – całość zasiłku chorobowego może zostać cofnięta za cały okres L4.
Nie ma tutaj znaczenia, czy praca trwała cały dzień, czy obejmowała pojedyncze czynności zawodowe – nawet najmniejsza aktywność zawodowa w tym czasie może skutkować odebraniem świadczenia.
Cel zmian: skuteczniejsza kontrola i ochrona środków
Nowe przepisy mają na celu znalezienie balansu między ochroną praw osób rzeczywiście chorujących a koniecznością ograniczenia nadużyć przy zwolnieniach lekarskich. Dzięki precyzyjnym zasadom kontroli zarówno pracownicy, jak i pracodawcy dowiedzą się, jakie zachowania podczas L4 są akceptowalne, a jakie nie.
Ważne jest, że celem tych zmian jest zwiększenie skuteczności wykrywania przypadków nieuzasadnionego pobierania świadczeń, tak aby fundusze chorobowe trafiały tylko do tych, którzy faktycznie potrzebują czasu na leczenie i rekonwalescencję.
