Pomimo że niemiecki sektor przemysłowy wciąż prowadzi intensywne inwestycje za granicą z powodu wzrostu kosztów rodzimego rynku, obserwujemy zmieniające się tendencje w tym zakresie.
Coraz więcej przedsiębiorstw z Niemiec, niezależnie od ich rozmiaru, decyduje się na przeniesienie części swoich operacji poza granice kraju. Przykład stanowi firma Gardena specjalizująca się w sprzęcie ogrodniczym, która planuje zmniejszyć zatrudnienie o 250 osób, przenosząc część pracy do Czech. To oznacza redukcję etatów o około 10% w niemieckim oddziale.
Również światowe korporacje, takie jak BASF, nadal inwestują poza Niemcami. W lutym 2026 roku ujawniono, że koncern planuje przenieść niektóre stanowiska związane z usługami do Indii, co wiąże się z koniecznością ograniczenia zatrudnienia w berlińskim oddziale firmy.
Zmienny krajobraz niemieckich inwestycji zagranicznych
Według danych z lat 2021-2023 około 1300 niemieckich przedsiębiorstw zatrudniających powyżej 50 pracowników, co stanowiło 2,2% wszystkich takich firm, zdecydowało się na przeniesienie części działalności za granicę. Doprowadziło to do utraty blisko 50 800 miejsc pracy na terenie Niemiec. W tamtym czasie przewidywano, że ten trend zyska na sile w kolejnych latach, a to za sprawą rosnących cen energii, większej biurokracji oraz wzrostu kosztów zatrudnienia.
Jednak najnowsze raporty wskazują na zmniejszenie zaangażowania małych i średnich przedsiębiorstw w działalność międzynarodową. Statystyki pokazują, że liczba firm MŚP działających za granicą spadła z około 880 tys. w 2022 roku do 763 tys. w 2023 roku, co oznacza spadek z 23% do 20% udziału w rynku zagranicznym.
Dirk Schumacher, główny ekonomista KfW, podkreśla pogorszenie warunków dla handlu zagranicznego, zwracając uwagę na czynniki takie jak napięcia geopolityczne związane z sytuacją na Ukrainie i Bliskim Wschodzie, rosnącą konkurencję ze strony Chin oraz protekcjonistyczne działania USA.
Z kolei Stowarzyszenie Niemieckich Izb Przemysłowo-Handlowych (DIHK) przedstawia inną perspektywę. Według rzecznika Svena Ehlinga badania koniunkturalne z początku 2026 roku wskazują na rekordową presję kosztową, która zmusza wiele niemieckich firm do planowania ekspansji za granicą.
W tym roku aż 43% przedsiębiorstw przemysłowych zamierza inwestować poza Niemcami, co oznacza wzrost o 3 punkty procentowe w porównaniu z ubiegłym rokiem. Główne powody to rosnące koszty produkcji, problemy strukturalne oraz słaba sytuacja gospodarcza na rynku krajowym – wyraża swoje zdanie Volker Treier, dyrektor ds. relacji zagranicznych w DIHK.
Inwestycje zagraniczne – nie tylko ekspansja, ale i oszczędności
Dotychczas zagraniczne inwestycje były często motorem rozwoju krajowych zakładów i zwiększenia zatrudnienia, szczególnie gdy służyły zdobywaniu nowych rynków lub rozbudowie sieci sprzedaży. Jednak obecnie coraz mniej firm inwestuje za granicą z myślą o ekspansji – odsetek ten spadł z 30% do 28%.
Volker Treier zauważa, że wymuszona przez sytuację ekonomiczną potrzeba redukcji kosztów staje się dominującym powodem inwestycji zagranicznych. W efekcie firmy często decydują się na drastyczne cięcia w swoich niemieckich oddziałach, co odbija się negatywnie na lokalnym rynku pracy.
Eksperci wskazują, że obecny stan niemieckich inwestycji zagranicznych przypomina okres stagnacji. Profesor Steffen Müller z Instytutu Badań Ekonomicznych w Halle (IWH) podkreśla, że mimo spadku, poziom tych inwestycji jest jeszcze daleki od historycznych rekordów.
Według statystyk Bundesbanku z lat 2017-2022 roczna wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych wynosiła około 120 mld euro. Tymczasem w 2024 roku było to 80 mld euro, a prognozy na 2025 wskazywały na poziom poniżej 100 mld euro. Zdaniem eksperta nie ma więc mowy o masowej ucieczce kapitału.
Zmiana kierunków – mniej zaufania do Ameryki, większe zainteresowanie Azją
Analizy wskazują na przesunięcie preferencji względem miejsc inwestowania. Zainteresowanie rynkiem północnoamerykańskim spadło z 48% do 44% wśród planujących inwestycje firm.
Jednocześnie rośnie aktywność niemieckich przedsiębiorstw w Azji, zwłaszcza w Chinach – udział inwestycji wzrósł z 31% do 34%. Rosnąca popularność dotyczy także regionu Azji i Pacyfiku poza Chinami, osiągając wzrost z 21% do 26%.
Volker Treier wskazuje, że rosnące napięcia celne z USA powodują niepewność, przez co wiele firm wstrzymuje decyzje inwestycyjne. Najważniejszym jednak dla niemieckich biznesów pozostaje rynek strefy euro, który wciąż stanowi 64% planów inwestycyjnych ze względu na stabilność, jednolity rynek i wspólną walutę.
