Wyższe wykształcenie nadal cenione, jednak coraz więcej młodych wybiera inną ścieżkę. Eryk, absolwent technikum informatycznego, zdradza: „Nie podchodziłem do matury, bo nie planuję studiów. Od września zaczynam pracę.”
Młode pokolenie, które kończy licea i technika, doskonale zdaje sobie sprawę, że szybki start zawodowy to coś więcej niż tylko zarobki. Bardziej liczy się praktyka i zdobycie unikalnych umiejętności, ponieważ na rynku coraz bardziej docenia się doświadczenie, a nie tylko papierowy dyplom.
„Nie traktuję braku matury jako bariery w osiąganiu celów. Nie będę lekarzem ani prawnikiem, ale też nie zamierzam klepać biedy albo pracować za minimalną pensję” – wyznaje Eryk. Wyposażył się w solidne praktyczne kompetencje: montaż sprzętu, konfigurację sieci i podstawy programowania. „Przez kilka miesięcy odbywałem praktyki, które zakończyły się ofertą pracy. Sprawdziłem się i zaproponowali mi etat”, dodaje z dumą.
Coraz częściej młodzi zamiast studiów wybierają pracę – dyplom przestaje być jedyną drogą
Oczywiście wyższe wykształcenie to wciąż konieczność w takich dziedzinach jak prawo, medycyna czy psychologia, a także w obszarach menadżerskich i inżynierskich. Jednak rynek pracy pokazuje, że dyplom uczelni to nie jedyny klucz do sukcesu. W erze dynamicznego rozwoju technologii, w tym sztucznej inteligencji, powstają zupełnie nowe zawody. Eksperci nie mają wątpliwości, że umiejętności związane z danymi i AI będą najcenniejsze do 2030 roku. Podobnie wyglądają szanse w branży social media, gdzie liczą się przede wszystkim portfolio, praktyka i znajomość narzędzi, a nie dyplom.
„Studia nadal mają ogromną wartość i w wielu zawodach są niezbędne. Dają mocne podstawy i rozwijają kompetencje, które trudno zdobyć wyłącznie w praktyce. Jednak sam diploma nie gwarantuje dziś dobrej pracy ani wysokich zarobków. Rynek zmienia się szybciej niż programy nauczania, dlatego ważna jest ciągła nauka, zdobywanie nowych umiejętności i praktyczne doświadczenie. To kompetencje, zaangażowanie i elastyczność decydują o sukcesie – niezależnie od tego, czy ktoś skończył studia czy nie.”
– komentuje Anna Pietraszko, Dyrektor Projektów Consultingowych i HR w Grupie Progres.
Statystyki również są wymowne. Według danych z I kwartału 2026 roku, aż 56% zatrudnionych w Polsce nie ma dyplomu wyższej uczelni. Wśród 17,238 mln aktywnych zawodowo, 7,532 mln ma wykształcenie wyższe (44%), pozostali natomiast legitymują się różnymi poziomami wykształcenia średniego czy zawodowego.
- Policealne i średnie zawodowe – 23%
- Średnie ogólnokształcące – 12%
- Zasadnicze zawodowe – 18%
- Wykształcenie gimnazjalne, podstawowe lub brak – 3%
Współczesny rynek wymaga doświadczenia, nie tylko papierka
Badanie Grupy Progres pokazuje, że najważniejsze kryteria decydujące o zatrudnieniu to: doświadczenie (78%) oraz kwalifikacje (77%). Na znaczeniu zyskują także kompetencje miękkie wskazane przez 60%, a twarde – 47%. Wykształcenie jako kluczowy czynnik wymienia jedynie 20% ankietowanych.
„Rynek pracy nieustannie się zmienia, więc liczy się nie tylko to, jakie mamy doświadczenie i kwalifikacje tu i teraz, ale również nasz potencjał i gotowość do nauki nowych rzeczy.”
Zauważa Anna Pietraszko. „Coraz częściej osoby bez wyższego wykształcenia zaczynają od stanowisk juniorskich lub operacyjnych, ale dzięki szkoleniom i zbieraniu praktyki awansują na specjalistyczne, koordynatorskie, a nawet menedżerskie pozycje.”
To dowód na to, że obecnie nie liczy się sam fakt posiadania dyplomu, ale przede wszystkim zdolność adaptacji i ciągłego rozwoju. „Choć wyższe wykształcenie nadal jest preferowane przy stanowiskach specjalistycznych czy menedżerskich, nie rzadko w rekrutacjach pojawiają się kandydaci bez dyplomu, ale za to z bogatym doświadczeniem i imponującym portfolio. Często to właśnie takie osoby wyróżniają się determinacją i konsekwencją, co dla pracodawców jest kluczowe.” – podsumowuje ekspertka.
Na koniec głos oddajemy Erykowi: „Brak matury mnie nie dyskwalifikuje. Mam techniczne wykształcenie i kilka kursów. We wrześniu zaczynam nową pracę. Za pięć lat będę miał praktyczną wiedzę i doświadczenie. Studiowanie pewnie spędziłbym na nudnych wykładach. Nie potrzebuję papierka, by dobrze zarabiać.”
