– Mój syn od września zaczyna piątą klasę i obecnie codziennie pyta, kiedy w końcu dostanie własny telefon. Twierdzi, że wszyscy z klasy już go mają, a on jest jedynym bez. Mąż jest temu przeciwny, ale ja czuję, że dziecko nie powinno odstawać od rówieśników – wyznaje Agnieszka, mama dziesięcioletniego Tobiasza. – Zastanawiam się jednak, czy dziecko w tym wieku jest gotowe na taki sprzęt. Cały czas waham się z decyzją.
Aż 83% polskich dzieci między 7. a 14. rokiem życia ma już telefon komórkowy. Zwykle otrzymują go jako prezent komunijny, co oznacza, że dzieci dostają smartfony coraz wcześniej. Jednak eksperci z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę ostrzegają, że dzieci poniżej 12 roku życia nie powinny mieć własnych smartfonów.
Jak więc rozpoznać odpowiedni moment na pierwszy telefon? Choć niektórzy specjaliści podają granicę wieku, nie istnieje jedna, jasno określona rekomendacja medyczna czy psychologiczna.
– Wiek to tylko jedna z wskazówek, ale nie powinien decydować samotnie. Przed zakupem telefonu warto zastanowić się, jak dziecko radzi sobie z ustalonymi granicami w codziennym życiu. Jeśli każda próba odłożenia ulubionej gry czy bajki kończy się kłótnią, to smartfon może jeszcze bardziej pogłębić problem. Ten sprzęt nie uczy automatycznie samokontroli – wyjaśnia Katarzyna Goryluk-Gierszewska, nauczycielka i dyrektorka szkoły podstawowej Academy International.
Kiedy mały człowiek jest gotowy?
– Pochodzę z innego pokolenia. Swój pierwszy telefon dostałam dopiero jako licealistka, i to własnoręcznie kupiony. Miał czarno-biały ekran i brak dostępu do internetu, służył głównie do dzwonienia i wysyłania SMS-ów. Dziś rzeczywiście nawet młodsze dzieci mają smartfony z pełnym pakietem aplikacji. Mój syn też chce taki telefon – mówi Agnieszka. – Twierdzi, że to jedyny z klasy, kto jeszcze nie ma. Nie chciałabym, żeby się czuł gorszy, ale nie jestem przekonana, czy 10 lat to odpowiedni moment. Tobiasz jest naprawdę mądry i odpowiedzialny, ale boję się, że telefon zmieni jego zachowanie. Specjalne aplikacje do kontroli często nie wystarczą, bo dzieci szybko uczą się omijać zabezpieczenia – dodaje.
Obawa przed wykluczeniem z grupy rówieśniczej jest jednym z najczęstszych powodów, dla których rodzice decydują się podarować dziecku pierwszy telefon. Potwierdzają to badania opublikowane w "Journal of Social and Personal Relationships" w 2025 roku. Analiza wypowiedzi ponad 600 rodziców ukazała, że oprócz lęku przed wykluczeniem, motywacją są także chęć utrzymania kontaktu, wspieranie samodzielności dziecka i zapewnienie bezpieczeństwa.
Pierwszy telefon to często moment, gdy rodzice chcą dać dziecku więcej swobody i zatrzymać możliwość szybkiego kontaktu. Jednak samo urządzenie nie nauczy odpowiedzialności, może jedynie wspierać niezależność, ale nie powinna ona zastępować jasnych zasad ani kontrolować każdego kroku dziecka
– podkreśla Katarzyna Goryluk-Gierszewska. Jej zdaniem telefon nie musi być źródłem problemów – może służyć do kontaktu, nauki i rozwijania zainteresowań, ale kluczowe jest przygotowanie dziecka, ustalenie reguł i obecność dorosłego, który tłumaczy cyfrową rzeczywistość. – Dziecko powinno wiedzieć, że posiadanie telefonu nie oznacza pełnej wolności w sieci. Rodzic ma prawo kontrolować to, co dziecko publikuje i jakie treści udostępnia. Trzeba się o tym porozumieć, aby zasady nie były postrzegane jako nadmierna kontrola, lecz jako wspólnie ustalone reguły – mówi ekspertka.
Jak wprowadzić telefon do życia dziecka?
Zanim podejmiesz decyzję o zakupie, warto porozmawiać z dzieckiem i wspólnie ustalić zasady korzystania z telefonu. Te zasady powinny dotyczyć wszystkich członków rodziny, również dorosłych. Prosta umowa może obejmować m.in. określenie godzin użytkowania, miejsca odkładania telefonu na noc, listę dozwolonych aplikacji oraz sytuacje, w których rodzic ma prawo sprawdzić urządzenie. Warto też zaznaczyć, że telefon nie powinien być używany podczas posiłków, odrabiania lekcji czy w sypialni po określonej godzinie.
Dzieci szybko zauważają, jeśli dorośli wymagają od nich czegoś, czego sami nie przestrzegają. Jeśli rodzice korzystają z telefonów przez cały czas, nakładanie zakazów na dzieci będzie odbierane jako niesprawiedliwe. Dlatego zasady powinny być spójne i dotyczyć wszystkich, z uwzględnieniem wieku i potrzeb – podkreśla Katarzyna Goryluk-Gierszewska.
Ochrona przed zagrożeniami cyfrowego świata
Co z dostępem do mediów społecznościowych? Według raportu UNICEF "Childhood in a Digital World", technologia może sprzyjać zdobywaniu wiedzy i rozwijaniu umiejętności cyfrowych, lecz niesie także ryzyko kontaktu z niebezpiecznymi treściami, cyberprzemocą czy nieodpowiednimi doświadczeniami w sieci. Dlatego samo ograniczanie czasu korzystania z urządzeń nie wystarczy – potrzebne są też bezpieczne, dostosowane do wieku środowiska cyfrowe oraz stała rozmowa z dzieckiem.
Nie chodzi o straszenie internetu jako miejscem pełnym zagrożeń. Ważne jest wyjaśnienie, że nie każdy w sieci jest tym, za kogo się podaje, nie każda informacja jest prawdziwa, a prywatne wiadomości mogą być dalej rozpowszechniane. Dziecko musi wiedzieć, że w razie problemu czy niepokojących sytuacji może zwrócić się do dorosłego, bez obaw o utratę telefonu
– dodaje ekspertka.
Podsumowując, im później dziecko dostanie smartfon, tym lepiej dla jego rozwoju emocjonalnego, społecznego i zdolności koncentracji. Decyzję o pierwszym telefonie warto oprzeć nie tylko na wieku, ale także na dojrzałości emocjonalnej, samodyscyplinie, odpowiedzialności i kompetencjach społecznych dziecka.
