Podczas gdy wielu z nas zaciska pasa na skutek rosnących kosztów życia, największe koncerny paliwowe cieszą się niebywałymi zyskami. Wzrost cen ropy oznacza dla nich prawdziwą żyłę złota, ale co z ceną, jaką płaci za to nasza planeta?
Podczas gdy zwykli konsumenci odczuwają rosnące wydatki na paliwo, globalni gracze na rynku paliwowym od miesięcy notują rekordowe przychody. Brytyjska organizacja walcząca z nierównościami, Oxfam, przeanalizowała, ile największe korporacje zarobiły na obecnej sytuacji rynkowej.
Zyski, które zdają się nie mieć końca – koncerny na fali kryzysu
Eksperci zwrócili uwagę na sześć gigantów paliwowych: BP, Chevron, Eni, ExxonMobil, Shell i TotalEnergies. Szacuje się, że w drugim kwartale 2026 roku ich łączne zyski wyniosą około 45 miliardów dolarów – to aż dwukrotnie więcej niż w analogicznym okresie rok temu, kiedy osiągnęły 23 miliardy dolarów.
Te oszałamiające kwoty oznaczają, że na sekundę Chevron zarabia około 1200 dolarów, a ExxonMobil nawet 1800 dolarów, co pokazuje skalę ich dominacji na rynku.
Konflikty i ceny ropy – kto na tym najwięcej korzysta?
Wahania cen ropy są ściśle powiązane z wydarzeniami na Bliskim Wschodzie, gdzie napięcia między USA a Iranem oraz utrudnienia w ruchu przez Cieśninę Ormuz powodują dynamiczne zmiany na rynku. Ceny spadają lub rosną zależnie od tego, czy strony zbliżają się do porozumienia, czy też sytuacja się zaostrza.
Michał Dybuła, dyrektor analityczny banku BNP Paribas, podkreśla, że:
„W obecnym roku nauczyliśmy się, że realia rynkowe są bardzo zmienne i żadne prognozy nie są pewne. Tam, gdzie ceny rosną, przychody firm rosną tym szybciej, im wolniej zmieniają się koszty takie jak prąd czy pensje. W przypadku ropy to idealna sytuacja na zwiększenie zysków – przychody rosną, koszty nie.”
Jednak na polskim rynku zyski koncernów nie rosną tak intensywnie, ponieważ ceny paliw są regulowane przez rząd, który codziennie ustala ich maksymalne poziomy w ramach specjalnego programu.
Podatek od nadzwyczajnych zysków – szansa czy mit?
Oxfam zwraca uwagę, że podczas gdy paliwowe korporacje zwiększają swoje fortuny, świat zmaga się z rosnącymi kosztami środowiskowymi – falami upałów, powodziami i katastrofami pogodowymi, wywołanymi właśnie przez eksploatację paliw kopalnych.
Według danych S&P Capital Trucost, w 2025 roku szkody środowiskowe spowodowane przez największe firmy naftowe sięgnęły 60 miliardów dolarów.
Mariana Paoli, ekspertka ds. polityki klimatycznej w Oxfam, podkreśla:
„Koncerny paliwowe mnożą swoje dochody zarówno dosłownie, jak i w przenośni. Podczas gdy ekstremalne zjawiska pogodowe niszczą życie milionów, branża paliwowa przygotowuje się do kolejnej fali gigantycznych zysków.”
Z raportu wynika, że do 2030 roku firmy planują zwiększyć wydobycie o 14%, co oznacza dodatkowe 2,5 miliona baryłek ropy dziennie w porównaniu z 2024 rokiem.
W obliczu tych zysków w dyskusję wraca idea tzw. windfall tax – podatku od ponadprzeciętnych zysków. Oxfam wskazuje, że jego wprowadzenie mogłoby przynieść w pierwszym roku aż 400 miliardów dolarów, które powinny wesprzeć najbardziej dotknięte zmianami klimatu regiony, zwłaszcza tzw. Globalne Południe.
Ciekawostką jest fakt, że polski rząd również myślał o takim rozwiązaniu – uchwalona ustawa pozwalała na dodatkowe wpływy do budżetu w wysokości 4 miliardów złotych. Niestety, prezydent Karol Nawrocki zablokował jej podpisanie, kierując projekt do Trybunału Konstytucyjnego.
