Profesor Krzysztof Piech, znany ekspert, nie pozostawia suchej nitki na projekcie ustawy, która ma na celu ograniczenie rynku kryptowalut w Polsce. W rozmowie z nami, Piech wskazuje na polityczną grę pod publiczkę, zamieszanie wokół unijnej ustawy MiCA i kulisy upadku giełdy Zondacrypto. Jego zdaniem, polskie władze przez lata nie rozumiały tego dynamicznego sektora, a brak odpowiednich regulacji doprowadzi do jego zaniku w kraju, niezależnie od kontrowersyjnej ustawy. Co więcej, w przypadku upadłej giełdy, służby szukały problemów nie tam, gdzie powinny.
Czy zakaz kryptowalut w Polsce to iluzja?
Czy w Polsce da się skutecznie zakazać działalności związanej z kryptowalutami? Profesor Piech odpowiada bez wahania: próbowano już zakazać hazardu i doskonale wiemy, jak to się skończyło. Wiele krajów europejskich, w tym Polska, czerpie znaczne zyski z tego sektora, nawet jeśli jest on formalnie ograniczony.
Próbowano już u nas zakazać hazardu i wiemy, jak to się skończyło. Rozmawiałem niedawno z szefem zagranicznego banku, który przyznał, że jedna czwarta ich obrotów z hazardu pochodzi z Polski.
Ekspert podkreśla, że takie zakazy byłyby sprzeczne z prawem Unii Europejskiej, która uznaje kryptowaluty za legalne i od początku 2025 roku w pełni uregulowane. W Polsce legalność ta została potwierdzona już w 2013 roku, a od kilku lat funkcjonuje rejestr firm kryptowalutowych. Nawet były premier Morawiecki, mimo początkowych obaw, przyznał w 2018 roku, że zakazanie kryptowalut w ramach UE jest niemożliwe. „Mamy więc komedię pomyłek” – podsumowuje Piech.
Ustawa PiS: Absurd, który łamie prawo?
Czy ustawa PiS, wprowadzająca zakaz branży krypto, ma jakiekolwiek szanse na powodzenie? Profesor Piech uważa, że parlamentarzyści nie powinni na to pozwolić, ponieważ ustawa jawnie narusza prawo unijne i Konstytucję RP, która zobowiązuje Polskę do przestrzegania zobowiązań międzynarodowych. To projekt, który określa jako „podwójnie absurdalny”.
Dlaczego PiS zdecydował się na taki krok?
Zdaniem profesora, za decyzją PiS stoi chęć wycofania projektu posła Kowalskiego, który, według doniesień medialnych, został zmuszony do opuszczenia partii z powodu częstych wizyt w siedzibie Zondacrypto. Aby partia nie była postrzegana jako bezradna i by odciąć się od afery, pojawiło się polecenie od prezesa Kaczyńskiego. Profesor Piech ironicznie zauważa, że prezes, który, jak donoszą media, prawdopodobnie wciąż nie ma konta bankowego (korzysta z SKOK-u), ma trudności ze zrozumieniem nowoczesnych technologii. Mimo to, takie przekazy trafiają do starszego elektoratu, który nie odnajduje się w cyfrowej rzeczywistości. Młodsi natomiast, którzy od lat są obecni na tym rynku, reagują na to z niedowierzaniem.
Polacy nie lubią kryptowalut?
Niedawny sondaż wskazywał, że jedna trzecia Polaków opowiada się za zakazem kryptowalut. Profesor Piech porównuje to do sytuacji, w której podobny odsetek respondentów mógłby opowiedzieć się za zakazem gry na giełdzie. Wskazuje, że wielu ludzi wciąż nie rozumie podstaw współczesnych finansów, traktując wszelkie inwestycje poza nieruchomościami i lokatami bankowymi jako spekulację. Podkreśla wagę edukacji ekonomiczno-finansowej, która powinna być prowadzona już od szkoły podstawowej.
Krytyka NBP i utrata innowacji
Profesor Piech, choć unika bezpośredniego komentowania obecnego prezesa NBP, z którym ma długą historię znajomości, podkreśla, że branża kryptowalut i tak zniknie z Polski, nawet bez kontrowersyjnej ustawy. Okres przejściowy z rozporządzenia MiCA kończy się 30 czerwca. Z około 1200 podmiotów na liście VASP, ponad 90% zamknie działalność, a nieliczne firmy przeniosą się za granicę. To ogromna strata dla Polski, która traci innowacyjne firmy i wysokiej jakości miejsca pracy.
Wysyłamy też światu sygnał, że Polska skręca w stronę modelu Chin, Rosji i Korei Północnej, a nie Stanów Zjednoczonych, Singapuru czy Wielkiej Brytanii. W długim terminie to po prostu bardzo szkodliwe dla gospodarki.
Absurdalny rekord legislacyjny
Do Sejmu wpłynęło osiem projektów ustawy o rynku kryptoaktywów, co Piech określa mianem rekordu polskiego parlamentaryzmu. Wskazuje na projekt Konfederacji, który wzorowany jest na rozwiązaniach z krajów, do których polskie firmy przenoszą obecnie swoje biznesy, oraz na inne, które są przeróbkami wersji rządowej. Polska, posiadająca jedne z najlepszych talentów informatycznych i będąca 2. lub 3. największym rynkiem kryptowalut w Europie, zamiast wspierać własne firmy, zastanawia się, jak sprawić, by tylko zagraniczne podmioty mogły korzystać z tego potencjału.
Upadek Zondacrypto: Katastrofa z wieloma winnymi
Przechodząc do upadku giełdy Zondacrypto (wcześniej BitBay), profesor Piech cofa się do 2017 roku, kiedy to prezes giełdy, Sylwester Suszek, apelował o uregulowanie branży. Zamiast dialogu, Komisja Nadzoru Finansowego złożyła doniesienia do prokuratury na niemal wszystkie firmy kryptowalutowe, zmuszając je do zamknięcia lub emigracji. To sprawiło, że kontrola polskich służb nad rynkiem stała się iluzoryczna. Choć śledztwa w Polsce były umarzane, dziś wiadomo, że wyciąganie środków ze spółki trwało wiele lat, a jej sytuacja finansowa była kiepska już w 2017 roku.
Profesor Piech wskazuje na wiele przyczyn upadku: od postępowania osób zarządzających, przez zawiedziony nadzór korporacyjny, po brak odpowiednich kontroli audytorów. Jednak przede wszystkim zawiodło państwo. Od dymisji minister Anny Streżyńskiej w 2018 roku, ustał jakikolwiek dialog między branżą a instytucjami. Polska, która mogła być liderem w regulacji rynku krypto, wybrała strategię unikania problemu, co doprowadziło do obecnej katastrofy. To temat, który zasługuje na dogłębne śledztwo i analizę.
