Sejm przygotowuje znaczącą zmianę – od teraz to ZUS będzie odpowiedzialny za wypłatę zasiłków chorobowych dla kobiet w ciąży już od pierwszego dnia zwolnienia lekarskiego. Taki projekt zgłosiła Polska 2050, by zmniejszyć obciążenia firm i zachęcić do zatrudniania kobiet w ciąży.
Do tej pory kobiety w ciąży otrzymywały pełne wynagrodzenie podczas L4, jednak tę opłatę ponosili pracodawcy – przez pierwsze 33 dni musieli płacić za zwolnienie i często dodatkowo inwestować w zatrudnienie zastępstwa, co generowało znaczne koszty.
Zmiany w finansowaniu L4 dla przyszłych mam – ZUS przejmie odpowiedzialność
Jak wyjaśniają autorzy projektu, koszty zatrudnienia wraz z rosnącymi cenami energii stanowią bardzo duże obciążenie dla przedsiębiorstw. Oprócz wynagrodzeń, firmy ponoszą też koszty składek na ubezpieczenie społeczne, które stale rosną.
Wprowadzenie zmian ma na celu poprawę sytuacji kobiet na rynku pracy, podniesienie współczynnika dzietności oraz odciążenie pracodawców od obowiązku wypłacania wynagrodzeń podczas usprawiedliwionej nieobecności z powodu ciąży. ZUS przejmie ten koszt, co pozwoli firmom zaoszczędzić około 2 mld zł rocznie, jak wynika z danych Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu.
Zmiany obejmą nie tylko zatrudnione na umowę o pracę, ale również kobiety prowadzące własną działalność gospodarczą.
Eksperci sygnalizują ryzyko nadużyć i wzrost obciążenia dla państwa
Jednak nowy system nie przewiduje podniesienia składek na ubezpieczenie chorobowe, co oznacza, że dodatkowe finansowanie zostanie pokryte z budżetu państwa i przekazane do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Według wielu specjalistów może to znacznie obciążyć publiczne finanse.
Oprócz tego, jeśli kontrola zwolnień zostanie scentralizowana wyłącznie w rękach ZUS, może to prowadzić do wzrostu liczby krótkotrwałych, potencjalnie niezasadnych zwolnień. Obecnie bowiem zarówno ZUS, jak i pracodawcy mają prawo weryfikować pracowników na L4, co ogranicza wyłudzenia. Po zmianach kontrolę będzie sprawował tylko jeden organ. W 2025 roku ZUS przeprowadził kontrole 5 tysięcy ciężarnych na zwolnieniach lekarskich.
Firmy zwracają też uwagę, że z powodu demograficznego niżu coraz rzadziej przy rekrutacji bierze się pod uwagę wiek kandydatek do pracy, co jest wymogiem obecnego rynku pracy.
Projekt ma szerokie poparcie – poparły go Koalicja Obywatelska, Lewica, PSL oraz Konfederacja.
Zdaniem dr Tomasza Lasockiego, nowe przepisy w dużej mierze uporządkują dotychczasową praktykę, choć nie wprowadzają rewolucji. Będą natomiast jasne i bardziej przejrzyste dla wszystkich stron.
