Choć wielu właścicieli małych biznesów nie mówi tego wprost, niektórzy naprawdę nie przepadają, gdy słyszą „kartą poproszę”. Takie spostrzeżenie nasunęła mi jedna z niewielkich knajpek w Krakowie, gdzie tuż przy ladzie wisiała kartka z niecodziennym apelem.
Znudzeni czekaniem klienci szukają czegoś, co odwróci ich uwagę, a dla mnie takim wyzwalaczem ciekawości była właśnie ta kartka. Choć wizualnie niewielka i dyskretna, jej przekaz wywołał niemałe poruszenie – zachęcała bowiem do korzystania z płatności gotówką zamiast kartą.
Właściciele podkreślali, że choć akceptują karty, to jednak gotówka jest dla nich bardziej korzystna, bo pozwala uniknąć prowizji obciążających firmę. Lokal ten to popularny krakowski punkt gastronomiczny, często odwiedzany przez seniorów i studentów poszukujących niedrogich dań. Nie wiadomo jednak, czy ta inicjatywa to polecenie z góry, czy pomysł lokalnego menedżera.
Koszt płatności bezgotówkowych – problem, który rośnie
Choć dla mnie była to nowość, okazuje się, że strategia promowania gotówki to już znany trend. W Polsce temat ten pojawia się od lat. W 2019 roku opisywano nawet przypadki, gdy sprzedawcy wręcz wymuszali płatności gotówką, by obniżyć koszty.
Dlaczego? Ponieważ operatorzy płatności pobierają prowizje sięgające nawet 1,5 proc. wartości transakcji – choć stawki mogą się różnić w zależności od wielkości firmy oraz rodzaju karty (debetowa, kredytowa, B2B). Do tego dochodzi popularny system BLIK.
Dla małych lokali, gdzie większość transakcji odbywa się kartą, takie prowizje potrafią znacząco uszczuplić zysk. Nic więc dziwnego, że niektórzy decydują się na oferowanie rabatów dla płacących gotówką.
Wcale nie ma tu jednak mowy o chęci unikania fiskusa poprzez sprzedaż bez paragonu. Biorąc pod uwagę częste kontrole i afery związane z oszustwami, trudno wierzyć, by przedsiębiorcy ryzykowali taką działalność.
Co mówią urzędnicy?
Z raportów wynika, że w 2025 roku w ministerstwie pojawiła się interpelacja dotycząca kosztów obsługi płatności bezgotówkowych. Wskazywano w niej, że prowizje sięgają od 1,5 do 2,5 proc., co szczególnie obciąża małe firmy i może wpływać negatywnie na ich konkurencyjność względem dużych sieci, które mają lepsze warunki negocjacyjne.
Ministerstwo Finansów przyznało jednak, że nie ma narzędzi do monitorowania tych kosztów i do tej pory nie było świadome ich wpływu na rentowność mniejszych przedsiębiorstw. Wspomniano również o rozmaitych ulgach i programach promujących bezgotówkowe formy zapłaty.
Płatności bezgotówkowe – komfort czy problem?
Wydaje się, że problem jest znacznie bardziej złożony. W rozmowach z przedstawicielami branży często przekonują oni, że płatności kartą i elektroniczne to przede wszystkim wygoda, większy ruch i lepsze bezpieczeństwo dla pracowników.
Choć temat optymalizacji kosztów jest ważny, większość małych i średnich firm bardziej martwi ryzyko kontroli czy urzędowe obciążenia niż prowizje od transakcji. Ciekawe jest też to, że klienci rzadko pytają o preferowaną formę płatności, a pracownicy często nie mają pełnej wiedzy, czy gotówka jest dla nich bardziej opłacalna.
Warto pamiętać, że obsługa gotówki również generuje koszty, zwłaszcza patrząc szerzej na kwestie państwowe i logistyczne.
Może więc należałoby potraktować to jako ciekawostkę zakupową? Kto chce wspierać lokalne stoiska i najlepsze truskawki – wie już co robić. Jednak dla mnie temat płatności pozostanie najsmaczniejszy, gdy nie przerodzi się w polityczne manifesty o gotówce kontra karty.
