W Polsce coraz więcej seniorów otrzymuje emerytury niższe niż ustawowa minimalna kwota – wynika z najnowszych danych ZUS. Mówimy o dziesiątkach tysięcy osób, w tym kilku tysiącach z miesięcznym świadczeniem na poziomie zaledwie 100 zł. Szczególnie alarmująca jest sytuacja kobiet, które mają dużo mniejsze emerytury od mężczyzn.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych opublikował szczegółową analizę pod tytułem „Struktura wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2026 roku”. Z raportu wynika, że z roku na rok rośnie grupa seniorów, którzy pobierają emeryturę niższą od minimalnej, przewidzianej przepisami prawa.
Wzrasta liczba emerytur poniżej ustawowego minimum
Liczba osób z emeryturami poniżej minimalnego progu zwiększyła się w ciągu roku o 5,7%. W marcu 2025 roku było to około 438 tysięcy, by w kolejnym roku osiągnąć blisko 463 tysięcy seniorów. Analiza pokazuje także, że aż 30,1 tys. osób otrzymywało emeryturę do 500 zł, co oznacza wzrost o 8,7% względem poprzedniego roku. To około 0,7% wszystkich emerytów. Co więcej, blisko 8,8 tys. osób miało świadczenia nieprzekraczające 100 zł miesięcznie.
Ten bardzo niski poziom emerytur jest efektem obecnych przepisów – wysokość świadczenia jest bezpośrednio uzależniona od sumy zgromadzonych składek oraz ich waloryzacji. Zgromadzony kapitał jest dzielony przez oczekiwaną dalszą długość życia netto seniora, wyrażoną w miesiącach, co daje konkretną kwotę miesięczną.
Jeśli ktoś przez krótki czas pracował lub miał niskie zarobki, albo zatrudnienie opierało się na umowach bez składek, może otrzymać emeryturę niższą od minimalnej. Podniesienie świadczenia do ustawowego minimum jest możliwe tylko przy spełnieniu wymogu długiego stażu – 25 lat dla mężczyzn i 20 lat dla kobiet. Wtedy po osiągnięciu wieku emerytalnego ZUS wyrówna kwotę do minimalnej.
Głębokie dysproporcje między emeryturami kobiet i mężczyzn
Sytuacja kobiet seniorów prezentuje się wyjątkowo niekorzystnie. Średnia ich emerytura jest znacznie niższa niż męska. 44,2% emerytek otrzymuje świadczenia do 3,2 tys. zł, co jest najliczniejszą grupą. Z kolei 20% dostaje do 4 tys. zł, a jedynie 35,7% przekracza ten próg.
Natomiast wśród mężczyzn jest odwrotnie – większy odsetek panów dostaje emerytury powyżej 4 tys. zł (aż 70,9%) i jest blisko dwukrotnie większa niż u kobiet. Warto zauważyć, że połowa z nich ma świadczenia powyżej 5 tys. zł, podczas gdy u kobiet to zaledwie 20,3%. Ponadto, od marca 2025 roku liczba mężczyzn z emeryturą powyżej 5 tys. zł wzrosła o niemal 191 tys., a kobiet o 177 tys.
Średnia emerytura mężczyzny wynosi 5312,28 zł brutto, a kobiety – 3662,52 zł brutto, co jest znacznie poniżej średniej krajowej, która po waloryzacji w marcu 2026 roku sięgnęła 4324,85 zł. Warto dodać, że dominują kobiety wśród emerytów, stanowiąc 59,9% wszystkich świadczeniobiorców.
Eksplodował także odsetek osób dostających bardzo wysokie emerytury. Świadczenia powyżej 7 tys. zł pobiera obecnie 800,3 tys. osób, czyli o 177,6 tys. więcej niż rok wcześniej. Spośród nich 188,5 tys. może się cieszyć z emerytur wyższych niż 10 tys. zł miesięcznie.
Waloryzacja emerytur i rent – komu ile przybyło?
Na koniec marca 2026 roku ponad 8 milionów Polaków korzystało z emerytur i rent wypłacanych przez ZUS. Wśród nich 79,4% stanowili emeryci, 5,9% pobierało rentę z tytułu niezdolności do pracy, a 14,8% rentę rodzinną. Po marcowej waloryzacji minimalna emerytura i renta dla niezdolnych do pracy wzrosły o 99,58 zł, z 1 878,91 zł do 1 978,49 zł.
Obecnie to świadczenie przysługuje około 377 tys. osób, o 5,6% mniej niż rok wcześniej. Wskaźnik dla emerytów zwiększył się o 3%, ale zmalał dla rent – zarówno z tytułu niezdolności do pracy (o 9,6%), jak i rent rodzinnych (o 14,2%).
Renciści nie mają najlepszej sytuacji, lecz i tam dostrzegamy wzrost. Po waloryzacji, rentę od 1,4 tys. do 2,6 tys. zł pobiera 52,6% świadczeniobiorców. W tej grupie dominują osoby z minimalnym świadczeniem, zależnym od stopnia niezdolności do pracy (częściowa – 1483,87 zł, całkowita – 1978,49 zł). Co ważne, liczba osób z rentą powyżej 5 tys. zł wzrosła aż o 13,6%, a 35 tys. pobiera świadczenia powyżej 7 tys. zł miesięcznie.
Większość rencistów to mężczyźni – stanowią 64,8% w tej grupie. To oni również dominują wśród osób otrzymujących wysokie kwoty – 11,1% mężczyzn pobiera renty powyżej 6,5 tys. zł, podczas gdy wśród kobiet odsetek wynosi 6,4%. Ten trend wynika głównie z rent górniczych, często łączonych z emeryturą. Z kolei kobiety stanowią aż 90,7% osób otrzymujących rentę rodzinną.
Liczba rent rodzinnych wypłacanych w kwocie od 1 870,01 zł do 2 000 zł zanotowała spadek o 35,2%, co ma związek z podniesieniem minimalnego progu świadczeń do 1 978,49 zł oraz zmianami w dodatkach pielęgnacyjnych. Aż 25,2% świadczeniobiorców rent rodzinnych pobiera więcej niż 5 tys. zł (300,5 tys. osób).
Według analizy,
„najwyższy procent kobiet (12,5%) pobiera rentę rodzinną między 4 000,01 zł a 4 500 zł, podczas gdy największa grupa mężczyzn (14%) dostaje ją w przedziale 1 800,01 zł – 2 000 zł”
.
Co z pozostałymi świadczeniami?
Waloryzacja na poziomie 5,3% objęła także emerytury pomostowe oraz nauczycielskie świadczenia kompensacyjne. W marcu 2026 r. emeryturę pomostową pobierało 38 tys. osób, co oznacza spadek o 3,2% rok do roku. Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne otrzymywało 9,4 tys. osób (-16,9%). Zdecydowanie wyższe świadczenia (powyżej 5 tys. zł) ma tylko 22,5% nauczycieli, natomiast w przypadku emerytur pomostowych odsetek ten wynosi aż 60,3%.
Od marca 2026 roku wzrosło również specjalne świadczenie honorowe dla stulatków do 6 938,92 zł. W marcu tego roku wypłacono je 4,2 tysiącom osób, z czego 3,5 tysiąca to kobiety, a 700 mężczyźni. Aż 4,1 tys. seniorów pobiera świadczenie honorowe wraz z innymi świadczeniami.
