Bycie rodzicem oznacza codzienne wyzwania, zwłaszcza gdy wychodzisz z maluchem do sklepu, do autobusu czy na rodzinny obiad w restauracji. To naturalne sytuacje, które dla wielu rodzin są codziennością. Problem pojawia się, gdy dwulatek zaczyna zachowywać się jak dwulatek – czyli głośno protestuje, płacze czy jest niespokojny. Niestety, to nie tylko rodzice zwracają uwagę maluchowi, ale często także nieprzychylni obserwatorzy w otoczeniu.
Każda mama ma w pamięci moment, gdy jedzie z dzieckiem komunikacją miejską i malec zaczyna się nudzić, głodnieć lub po prostu jest zmęczony. Płacz i marudzenie stają się nieuniknione. Niekiedy udaje się go uspokoić, innym razem kończy się to głośniejszą sceną.
W takich chwilach zdarza się, że napięcie u rodzica rośnie, a próby uspokojenia dziecka mogą nie przynieść skutku. Tymczasem z boku padają złośliwe komentarze lub wymowne spojrzenia jakby dali do zrozumienia „ucisz to dziecko”. To właśnie atmosfera oceniania ze strony przypadkowych osób sprawia, że wiele rodziców odczuwa większy stres niż z powodu samego płaczu dziecka.
Po kilku takich zdarzeniach nie sposób nie zauważyć, że to nie dzieci się zmieniły, lecz przestrzeń publiczna przestała być naturalnym miejscem dla ich obecności. Dziś oczekuje się, że dzieci powinny być praktycznie niewidoczne i absolutnie ciche.
Dzieci mogą być różne – społeczeństwo tego nie akceptuje
Każdy maluch to indywidualność. Jedne dzieci spokojnie obserwują otoczenie z wózka, inne potrzebują ruchu i intensywnych wrażeń. Są też te nieco wycofane, a obok nich maluchy, które całym sobą wyrażają emocje – śmiech, frustrację czy głośne protesty. To nie kwestia wychowania, a charakteru i temperamentu, z którym każde dziecko przychodzi na świat.
W przestrzeni publicznej jednak akceptowane są głównie maluchy ciche, spokojne i przewidywalne. Każde odstępstwo wywołuje dyskretne lub mniej dyskretne oceny wobec dziecka i jego opiekunów.
– Kiedy dwulatek krzyczy w sklepie, wiele osób nie myśli „To trudny moment dla dziecka”, ale raczej „Ta matka sobie nie radzi”. Zachowanie malucha staje się świadectwem kompetencji rodzica, a im głośniejsze emocje dziecka, tym surowsze spojrzenia otoczenia – tłumaczy psycholożka Maria Zalewska.
Szczególnie trudne są te sytuacje dla rodzin dzieci bardziej impulsywnych czy reaktywnych. Nawet najbardziej uważni i wspierający rodzice mogą mieć trudności z codziennymi emocjonalnymi wyzwaniami. Niestety dla obcych widoczne są tylko skutki – płacz i frustracja, a często nie uwzględniają oni indywidualnych potrzeb i cech dziecka.
Presja społeczna i ocena rodziców
Psychologowie od dawna podkreślają, że zachowanie dzieci staje się dla społeczeństwa miarą jakości rodzicielstwa. Krzyk to nie emocjonalna ekspresja, lecz dowód na brak wychowania. Dziecko biegające jest niezdyscyplinowane, a płacz – porażką wychowawczą.
Wiele mam w efekcie wychodzi z domu z poczuciem, że muszą nie tylko dbać o potrzeby dziecka, ale i zapewnić komfort całemu otoczeniu. Odpowiedzialność za dobre samopoczucie innych pakują do torby razem z pieluchami i przekąskami.
– „Dobra matka” to taka, która jest w stanie zapobiec wszystkim trudnym emocjom dziecka. Tymczasem to nierealne. Płacz i protesty to naturalny etap rozwoju, a problemem jest to, że coraz mniej społeczeństwo pozwala dzieciom zachowywać się naturalnie – podkreśla Zalewska.
Warto zauważyć, że z jednej strony w mediach mówi się o niedoborze dzieci i zachęca do rodzenia, a z drugiej wysyła jasny sygnał: dzieci są mile widziane tylko pod warunkiem, że będą bezgłośne i nie będą przeszkadzać innym.
Psycholożka przypomina: kompetencji społecznych dzieci nie wypracujemy zamykając je w domu. To doświadczenie życia wśród ludzi uczy maluchy, jak zachować się w miejscach publicznych. Wykluczając je z takich przestrzeni, pozbawiamy ich kluczowych lekcji.
Nieidealne scenariusze wychowawcze
Po wielu nieprzyjemnych uwagach i spojrzeniach sporo rodziców decyduje się ograniczyć wspólne wyjścia. Unikają autobusów, kupują online, rezygnują z restauracji i kawiarni. W takich sytuacjach wiele matek czuje się jak na polu minowym, gotowych na krytykę z każdej strony.
Co ciekawe, choć zarówno mamy i tatusiowie są oceniani, to do ojców społeczne oczekiwania bywają mniej surowe. Tata z dzieckiem na placu zabaw czy w sklepie spotyka się ze spokojem, a często nawet uznaniem. Matki zaś znacznie częściej doświadczają krytyki. Przy płaczu dziecka obok ojca słyszymy „tak bywa”, a przy mamie pojawia się pytanie, czy zrobiła wszystko dobrze.
– Nie chodzi o to, by akceptować każde zachowanie dziecka i rezygnować z wychowania. Chodzi o zrozumienie, że emocjonalny rozwój dziecka nie odbywa się w warunkach idealnych i sterylnych. Dzieci uczą się regulować emocje stopniowo, a naszym zadaniem jest je wspierać, a nie wymagać od nich natychmiastowej doskonałości – podkreśla Zalewska.
DAJMY DZIECIOM MIEJSCE W ŚWIECIE
Pozwólmy dzieciom być sobą – głośnymi, ciekawymi i pełnymi energii. Traktujmy je jak pełnoprawnych uczestników życia społecznego. Niestety przez lata ich głos był ignorowany, a ich obecność umniejszana. Teraz obserwujemy, jak coraz częściej są wypychane z przestrzeni publicznej – na osiedlach brakuje placów zabaw, nie mają miejsca do zabawy, a w galeriach handlowych pozostaje jedynie miejsce do przesiadywania. Czy naprawdę chcemy, by dzieci były odsyłane na margines życia społecznego?
Warto podjąć dyskusję o prawie dzieci do swojego miasta, swojego miejsca i wolności bycia dzieckiem.
