Premier Donald Tusk zaznaczył, że podjął konkretne działania, aby Kijów wziął na siebie odpowiedzialność za zaostrzenie stosunków z Polską oraz za znalezienie sposobów ich poprawy. Jednocześnie próbował osobiście przekonać prezydenta Karola Nawrockiego, aby z polskiej strony nie dochodziło do eskalacji napięcia.
Podczas konferencji prasowej Tusk został zapytany o sytuację w relacjach polsko-ukraińskich po decyzji prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, który nadał jednej z ukraińskich jednostek wojskowych nazwę „Bohaterów UPA”. W kwestii apelu premiera do prezydentów Nawrockiego i Zełenskiego o prowadzenie szczerego dialogu, szef rządu wyjaśnił, że próbuje zachęcić Ukraińców do konstruktywnego rozwiązania sporu. Zapytano go także, czy Polska rozważa jakiś nacisk, na przykład blokadę otwarcia klastrów negocjacyjnych Ukrainy w UE.
Tusk mówi o twardych warunkach integracji Ukrainy z UE
Premier wyjaśnił, że wezwał obu prezydentów do powstrzymania się od wzajemnych ataków i złagodzenia napięć. Wskazał szczególnie stronę ukraińską, oczekując od niej dobrej woli i aktywności w poszukiwaniu rozwiązania. Zwrócił uwagę, że to decyzja Zełenskiego była bezpośrednią przyczyną obecnego konfliktu.
Tusk podkreślił, że odpowiedzialność za rozwiązanie sytuacji spoczywa na obu stronach, a to jest też istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa Polski. Według niego, rolą Polski jest zarówno deeskalacja, jak i wspieranie Ukrainy w dalszej walce z Rosją. „Ukraina nie może przegrać tej wojny, bo wtedy Polska znajdzie się w bardzo trudnym położeniu” – dodał szef rządu.
Podkreślił również, że Polska nie zamierza negocjować poparcia dla ukraińskich aspiracji unijnych za cenę ustępstw historycznych czy politycznych. W drodze do członkostwa Ukraina będzie musiała spełnić wszystkie europejskie kryteria, bez taryfy ulgowej. Poparcie Polski zależy od bezpieczeństwa i korzyści dla naszego kraju.
Relacje z Ukrainą muszą opierać się na uczciwości, podkreśla Tusk
W kolejnym pytaniu premier został wywołany do odpowiedzi na swoje wcześniejsze słowa o nieefektywności dyplomacji wobec kryzysu. Wyjaśnił, że mimo trudności, jego działania przyniosły pewne efekty – zwłaszcza nakłonienie Ukrainy, by uznała swoją odpowiedzialność i poszukała konstruktywnego rozwiązania problemu.
Podjąłem starania, które doprowadziły do zrozumienia, że to Ukraińcy powinni wykonać ruch w stronę załagodzenia sytuacji – powiedział Tusk.
Dodał, że sam próbował bezpośrednio nakłonić prezydenta Nawrockiego do ostrożności, by po polskiej stronie nie dochodziło do eskalacji. Chciał dać Ukrainie szansę na wycofanie się z kontrowersyjnej decyzji lub znalezienie innych rozwiązań łagodzących spór.
Szef rządu podkreślił również, że polska opinia publiczna powinna zrozumieć, iż Polska nie akceptuje działań naruszających jej pamięć historyczną, ale też obecny konflikt to nie rywalizacja na wymianę ciosów i nie chodzi o to, kto okaże się silniejszy.
Krytyka decyzji Zełenskiego: brak wyczucia i zdrowego rozsądku
Tusk przyznał, że słuchał argumentów ukraińskiej strony, ale one go nie przekonują. Oskarżył Ukrainę o brak wyczucia historycznego i empatii politycznej, a także o nieracjonalne podejmowanie decyzji, które szkodzą wspólnym interesom.
Podkreślił, że relacje między obu krajami muszą być budowane na prawdzie historycznej i wzajemnym szacunku, a nie na traumy przeszłości. „Przyszłość nie może paść ofiarą dawnych wydarzeń” – zaznaczył premier, dodając, że Ukraina ma tu jeszcze wiele do zrobienia.
Ocenił, że politycy ukraińscy na razie niewystarczająco starają się rozwiązać ten konflikt, ale dostrzega „moment refleksji” w kancelarii prezydenta Zełenskiego, co jest dla niego pozytywnym sygnałem.
Kontrowersje wokół UPA i plany konferencji w Gdańsku
Po decyzji nadania imienia „Bohaterów UPA” ukraińskiej jednostce wojskowej, w poniedziałek zebrała się Kapituła Orderu Orła Białego, by rozważyć odebranie tego odznaczenia prezydentowi Zełenskiemu. W odpowiedzi na napięcie w Warszawie do Polski przybył szef kancelarii prezydenta Ukrainy, Kyryło Budanow, by rozmawiać z polskimi władzami.
Premier został zapytany o potwierdzenie udziału Zełenskiego w konferencji na temat odbudowy Ukrainy, zaplanowanej na 25-26 czerwca w Gdańsku, oraz o zmianę trasy przelotu prezydenta – z Mołdawii zamiast zwykłego lotniska w pobliżu Rzeszowa.
Tusk wyjaśnił, że Zełenski korzysta z różnych opcji podróży i Polska nie będzie mu dyktować, jak ma latać. Podkreślił, że Rzeszów nie był zamknięty, a pomoc Polski dla Ukrainy to znacznie więcej niż tylko wsparcie militarne.
Odnośnie konferencji w Gdańsku podkreślił, że prezydent Ukrainy jest jej współgospodarzem i nie widzi powodów do wątpliwości co do jego obecności. „Będziemy wspólnie witać uczestników – firmy i biznes – to leży w interesie obu krajów” – mówił Tusk.
Zaznaczył, że liczy na sprawny przebieg konferencji, ponieważ omawiane będą także kwestie dotyczące polskich interesów przy odbudowie Ukrainy. Jak dodał, na chwilę obecną nie ma sygnałów, iż strona ukraińska chciałaby inaczej rozplanować to wydarzenie.
Konferencja na rzecz Odbudowy Ukrainy (Ukraine Recovery Conference – URC 2026) odbędzie się pod koniec czerwca w Gdańsku. Jej celem jest wzmocnienie międzynarodowej solidarności i wsparcia dla odbudowy kraju po wojnie oraz promocja inwestycji gospodarczych. Jest współorganizowana przez Polskę i Ukrainę.
