Zbliża się ogromna zmiana w świecie kredytów – już niedługo banki zaczną przesyłać swoim klientom nowe propozycje dotyczące warunków spłaty. Jednak na reakcję będą mieli jedynie dwa miesiące. Wśród nowych regulacji pojawił się także kontrowersyjny zapis dotyczący marż.
W nadchodzącym roku zobaczymy stopniowe odejście od dotychczasowego wskaźnika WIBOR, który odpowiada za oprocentowanie milionów umów kredytowych. W jego miejsce zostanie wprowadzony POLSTR, czyli nowy wskaźnik referencyjny.
Po otrzymaniu oferty z banku, klient będzie musiał zdecydować, czy chce zostać przy stałej stopie oprocentowania, czy też wybrać wskaźnik POLSTR.
Rewolucja wokół WIBOR
Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Finansów przewiduje, że od chwili wejścia nowych przepisów, banki będą miały dziewięć miesięcy na przedstawienie swoim klientom nowych warunków. Klienci z kolei dostaną maksymalnie dwa miesiące na podjęcie decyzji. Co ważne, po wejściu przepisów, banki nie będą już miały prawa oferować kredytów opartych na WIBOR-ze.
Ustawowe zmiany mają zacząć obowiązywać już w trzecim kwartale 2026 roku.
Jak wskazano w komunikacie GPW Benchmark, WIBOR będzie funkcjonował do końca 2036 roku. Prezes Związku Banków Polskich, dr Tadeusz Białek, zaznaczył, że obecni kredytobiorcy nadal będą mogli korzystać ze swoich umów z WIBOR-em jako wskaźnikiem.
Nowe umowy mogą być jeszcze podpisywane z WIBOR-em do końca tego roku, co jest zgodne z planem reformy. Równolegle banki i inne instytucje finansowe już teraz zaczną proponować umowy oparte na nowym wskaźniku POLSTR, który od 1 stycznia 2027 roku stanie się jedynym dopuszczalnym wskaźnikiem referencyjnym
Podsumowując: banki będą zachęcać do zamiany WIBOR-u na POLSTR, a dotychczasowe kredyty z WIBOR-em będą spłacane do końca 2036 roku.
Marże pod lupą – czy czekają nas niższe koszty?
Ministerstwo Finansów podkreśla, że propozycje przedstawione klientom nie mogą skutkować wyższą marżą. Co więcej, marża może zostać obniżona, by oferta była atrakcyjniejsza i skłoniła do akceptacji zmian. Banki jednak podkreślają, że reforma nie ma na celu obniżenia kosztów kredytów.
Prof. Lesław Góral i Tobiasz Nowakowski, autorzy publikacji o kontroli klauzul zmiennego oprocentowania, są sceptyczni wobec tych założeń. – Takie obietnice o obniżeniu marży, które mają zachęcić klientów do zmian, to nie żart, a wręcz skandal – podkreślają w rozmowie z mediami.
Zwracają uwagę, że po latach zapowiedzi tanich kredytów przy wycofaniu WIBOR-u, teraz ciężar przerzucany jest na negocjacje między klientami a bankami. – Jeden z przedstawicieli banków sugerował, że klienci chętniej podpiszą aneksy, jeśli rata spadnie o kilkanaście czy kilkadziesiąt złotych. Można powiedzieć, że klienci będą zadowoleni z takiej zmiany, ale to podejście jest wyjątkowo niekorzystne dla konsumentów – wskazują eksperci.
Ich zdaniem, zmiana wskaźnika na POLSTR wcale nie oznacza realnej oszczędności. Zmiana nazwy nie sprawi, że kredyt stanie się tańszy. Przy przejściu na POLSTR banki mogą bowiem naliczyć dodatkowy spread, aby zabezpieczyć się finansowo, a także pobrać opłatę za podpisanie aneksu, co nie jest objęte zakazem w projekcie ustawy.
Dodatkowo, WIBOR opiera się na stawkach ustalanych na kilka miesięcy, co daje kredytobiorcom pewność wysokości raty przez określony czas. POLSTR jest wskaźnikiem jednodniowym, co oznacza, że oprocentowanie może ulegać zmianom nawet co miesiąc, a klient może dowiedzieć się o wysokości raty tuż przed jej płatnością.
Eksperci przestrzegają, że nawet drobne obniżki miesięcznych rat mogą nie zrekompensować zwiększonej zmienności oprocentowania oraz bardziej skomplikowanych zasad jego obliczania.
