Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postawił zarzuty dwóm popularnym influencerom, którzy rzekomo stosowali nieetyczne metody reklamy skierowanej do dzieci. Wojan i Palion, prowadzący kanały na YouTube i TikToku, mogą teraz zapłacić nawet 2 miliony złotych kary.
Prezes UOKiK, Tomasz Chróstny, wszczął postępowanie przeciwko twórcom kanałów WojanGames, WojanPlus, wojanteam_pl oraz Palion Games i Palion Games Plus. Ich treści skierowane są przede wszystkim do najmłodszych widzów, głównie dzieci w wieku szkolnym. Oprócz tego influencerzy prowadzą sklepy internetowe, gdzie oferują produkty takie jak artykuły szkolne, kolorowanki, odzież, napoje czy komiksy.
Według urzędu, sposób promocji tych artykułów łamie przepisy mające chronić dzieci przed agresywną reklamą. Za naruszenia grozi nawet 10% obrotu, co w przypadku osób zarządzających Wojan Group może oznaczać karę sięgającą 2 milionów złotych.
Jak UOKiK tłumaczy zarzuty?
W oficjalnym komunikacie z 13 lipca podkreślono, że influencerzy wywierali niedozwoloną presję na najmłodszych odbiorców. Prezes Chróstny wyjaśnił, że treści łączą rozgrywkę w popularne gry komputerowe z reklamami produktów, takich jak plecaki, ubrania czy napoje. Reklama jest wpleciona bezpośrednio w materiały rozrywkowe, co sprawia, że dzieci mogą nie zdawać sobie sprawy z komercyjnego charakteru przekazu, a to wymaga ich szczególnej ochrony.
Analiza materiałów pokazała, że promocje produktów są powtarzane wielokrotnie podczas transmisji i nierzadko stanowią główny temat filmików.
Presja i manipulacja dzieci
UOKiK wskazuje, że influencerzy płynnie łączą komentarze do gry z zachętami do kupna produktów, często zatracając granicę między rozrywką a reklamą. Przykładem jest scenariusz w Minecraft, gdzie budują wirtualny sklep z asortymentem markowych napojów i artykułów promowanych przez siebie.
Urząd szczególnie zwraca uwagę na język, którym influencerzy zwracają się do dzieci – używają prostych, kolorowych animacji, rymowanek i odwołują się do potrzeby akceptacji przez rówieśników. Dzieci były też narażone na presję czasową, np. wyrażenia typu „produkt zniknie i nie wróci” czy określanie artykułów jako „magiczne” lub „przynoszące szczęście”.
Przykładowe wypowiedzi influencerów to:
- „Chcesz być przygotowany na szkołę? Sprawdź nową kolekcję w Wojan Shop”
- „Wbijajcie na Żabki póki produkty jeszcze są”
- „Liczba zestawów jest ograniczona, więc działaj szybko”
- „Już wielu fanów kupiło ten zestaw i zostawiło opinie”
- „Koszulki są limitowane, więc nie zwlekaj”
- „Ponad 500 osób ma już tego boks – a Ty jeszcze nie?”
- „Ta koszulka jest limitowana z okazji piosenki, szybko się wyprzeda”
- „Zamawiaj na Palion Style, sprzedaje się jak świeże bułeczki”
UOKiK przypomina, że dzieci są szczególnie chronioną grupą odbiorców reklam, dlatego wszelkie przekazy skierowane do nich muszą być oceniane pod kątem ich zgodności z prawem i etyką. Reklama uznawana jest za niedozwoloną, gdy jest skierowana do dzieci, bezpośrednio namawia do zakupu i jest jednoznacznie adresowana do nich – co może mieć miejsce w przypadku kanałów Wojana i Paliona.
