Sprawa głośnej afery kryptowalutowej związanej z Zondacrypto wchodzi na kolejny etap. Według informacji, postępowanie dotyczące platformy działającej na estońskiej licencji zaczyna coraz mocniej skupiać uwagę także w Estonii. Reprezentanci poszkodowanych mają przygotowywać wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, a tamtejsze organy ścigania analizują możliwość uruchomienia własnego śledztwa karnego.
Jak się okazuje, estońska prokuratura nie potwierdziła jeszcze oficjalnie wpływu zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Wiadomo jednak, że śledczy pozostają w kontakcie z polską stroną, wymieniają się ustaleniami i uczestniczą we wspólnych rozmowach dotyczących sprawy.
Operatorem giełdy była spółka BB Trade Estonia OÜ, która miała biuro w Tallinnie. Według doniesień decyzja o ewentualnym wszczęciu osobnego postępowania w Estonii mogła zapaść już w ostatnich dniach, choć na razie nie pojawił się oficjalny komunikat w tej sprawie.
Poszkodowani nie odpuszczają
Klienci, którzy stracili środki, nie zamierzają biernie przyglądać się rozwojowi wydarzeń. Prawnik reprezentujący część poszkodowanych ma kompletować grupę osób, w imieniu których zostanie złożony wniosek o bankructwo BB Trade Estonia. Cel jest jasny: doprowadzić do sytuacji, w której działalność spółki znalazłaby się pod ścisłym nadzorem syndyka.
Taki ruch mógłby pozwolić na dokładniejsze przyjrzenie się majątkowi firmy oraz ustalenie, co realnie pozostało w jej zasobach. Dziś, jak podkreślają osoby zaangażowane w sprawę, pełny obraz finansów spółki jest wyjątkowo trudny do uchwycenia.
„Żeby doprowadzić do upadłości, potrzebne są i środki, i mocne dowody. Trzeba wykazać przed sądem, że firma, która na papierze wygląda na bardzo zasobną, w rzeczywistości jest niewypłacalna”.
To właśnie ma być obecnie największym wyzwaniem. Z ostatnich raportów wynikało bowiem, że spółka wykazywała 35 mln euro kapitału własnego, dlatego strona reprezentująca klientów chce najpierw zgromadzić materiał, który nie pozostawi wątpliwości.
W działaniach ma pomóc firma zajmująca się analizą blockchain. Jej zadaniem jest prześledzenie, gdzie mogły trafić środki, które wcześniej znajdowały się w portfelach powiązanych z giełdą. Jeśli do sprawy zostałby powołany syndyk, możliwe byłoby także wystąpienie do zewnętrznych podmiotów przechowujących aktywa o przekazanie szczegółowych danych.
„Próbujemy ustalić ścieżkę przepływu pieniędzy. Dopiero pełny dostęp do dokumentów i informacji od podmiotów trzecich może pokazać skalę problemu”.
Coraz więcej pytań wokół zarządu
Prawnik reprezentujący poszkodowanych ocenia, że cała sytuacja może przypominać klasyczny exit scam. Chodzi o schemat, w którym środki użytkowników są stopniowo wyprowadzane, a kiedy firma przestaje być w stanie realizować wypłaty czy zlecenia, osoby nią zarządzające znikają.
Straty zgłaszane przez klientów mają być bardzo różne — od kilku tysięcy aż po kilkaset tysięcy euro. Mowa zarówno o gotówce, jak i kryptowalutach. Dodatkowo pojawia się kwestia tokena emitowanego przez samą giełdę, którego obecna wartość może okazać się praktycznie zerowa.
Duże emocje budzi także rezygnacja rady nadzorczej BB Trade Estonia. Jeden z jej członków przekazał, że po pojawieniu się niepokojących doniesień rada natychmiast chciała spotkać się z zarządem. Problem w tym, że informacje otrzymywane od kierownictwa miały nie zgadzać się z rzeczywistą sytuacją spółki.
„Wcześniej nic nie wskazywało na to, że firma nie ma dostępu do kluczowych zabezpieczeń. Przeciwnie — można było odnieść wrażenie, że środki istnieją, a roszczenia klientów są pokryte”.
Szczególne poruszenie wywołały deklaracje Przemysława Krala dotyczące braku dostępu do kluczy prywatnych do tzw. zimnego portfela, który wcześniej przedstawiano jako podstawowy element bezpieczeństwa aktywów. Według relacji członków rady nadzorczej miało to być dla nich całkowitym zaskoczeniem.
Kiedy kontakt z zarządem miał się urwać, rada zdecydowała się powiadomić odpowiednie służby. Z przekazywanych informacji wynika również, że po publikacji ostatniego nagrania w serwisie X Przemysław Kral przestał odpowiadać na wiadomości, drugi członek zarządu zrezygnował, a pracownicy mieli zostać zwolnieni. Dodatkowo zablokowano serwery i dostęp do firmowych skrzynek mailowych.
Rada nadzorcza została powołana dopiero w ubiegłym roku, ponieważ spółka miała planować starania o licencję MiCA. Estońskie przepisy wymagają w takim przypadku co najmniej trzyosobowego składu takiego organu.
Ze stanowiska odszedł także Dawid Sendecki, członek zarządu odpowiedzialny za zgodność działalności z przepisami. W swoim komunikacie zaznaczył, że jego rola nie obejmowała dysponowania pieniędzmi klientów poza zakresem związanym z obszarem AML.
„Na żadnym etapie nie zarządzałem środkami klientów w innym zakresie niż ten wynikający z moich obowiązków dotyczących zgodności”.
Puste portfele i transfery za miliony
W całej historii coraz częściej wraca też temat wcześniejszych sygnałów ostrzegawczych. Według ustaleń, problemy spółki nie pojawiły się nagle. Już wcześniej zwracano uwagę na braki w przejrzystości działania oraz trudności z potwierdzeniem, czy deklarowane zasoby bitcoinów rzeczywiście znajdują się pod kontrolą firmy.
Mimo że w raportach za 2023 rok pojawiały się aktywa o wartości 172 mln euro, zamiast technicznych dowodów dostępu do portfeli prezentowane miały być głównie oświadczenia notarialne. To od dawna budziło pytania o to, czy spółka naprawdę posiada kontrolę nad środkami klientów.
W międzyczasie prezes miał prowadzić ambitne, ale bardzo ryzykowne plany ekspansji, w tym projekt cyfrowego banku na Łotwie realizowany przez ZND Ventures OÜ. Kondycja finansowa tej spółki również miała budzić spore zastrzeżenia, bo jej zobowiązania krótkoterminowe znacznie przewyższały wartość aktywów.
Najmocniejsze wrażenie zrobiły jednak techniczne testy wypłat przeprowadzone przez analityków blockchain. Miały one wykazać, że portfele giełdy są niemal puste — saldo miało wynosić zaledwie 0,086 BTC. Równocześnie analiza łańcucha bloków wskazała transfery sięgające około 21 mln dolarów na zewnętrzną giełdę Kraken.
W połączeniu z informacjami o utracie kluczy prywatnych do rzekomego cold walleta oraz nagłym zniknięciu prezesa, całość układa się w obraz jednej z najgłośniejszych afer kryptowalutowych ostatnich miesięcy. A wszystko wskazuje na to, że to dopiero początek kolejnych odsłon tej historii.
