Sejm przyjął niedawno ustawę, która ma na celu uregulowanie funkcjonowania sztucznej inteligencji (AI) na polskim rynku. Nowe prawo m.in. ustanawia specjalną komisję odpowiedzialną za nadzorowanie technologii AI.
Projekt ustawy zyskał niemal całkowite poparcie posłów. Za przyjęciem nowelizacji wraz z poprawkami głosowało aż 421 parlamentarzystów, przeciw było jedynie trzech, a 18 wstrzymało się od głosu.
W ramach nowych przepisów powstanie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która zostanie główną instytucją nadzorczą rynku AI w Polsce.
Zgodnie z zapowiedziami, KRiBSI będzie posiadać szeroki wachlarz uprawnień, takich jak:
- prowadzenie inspekcji w firmach,
- kontrola zgodności rozwiązań AI z unijnym prawem AI Act,
- nakładanie sankcji,
- oraz usuwanie z rynku produktów niezgodnych z regulacjami.
Komisja będzie również odpowiedzialna za udzielanie zezwoleń na stosowanie systemów wysokiego ryzyka, które mają zastosowanie m.in. w edukacji, infrastrukturze krytycznej, rekrutacji czy zarządzaniu migracją.
Na czele KRiBSI stanie przewodniczący mianowany przez Sejm z akceptacją Senatu. Siedmioosobowy skład gremialny uzupełnią reprezentanci kluczowych organów państwowych, w tym Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Komisji Nadzoru Finansowego oraz Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.
Jakie zadania będzie miała Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji?
Jednym z ważnych obowiązków KRiBSI będzie rozpatrywanie indywidualnych skarg dotyczących funkcjonowania systemów AI oraz wydawanie pozwoleń na działania systemów wysokiego ryzyka, używanych np. w systemach edukacyjnych czy krytycznej infrastrukturze.
Komisja zajmie się też tworzeniem tzw. piaskownic regulacyjnych – bezpiecznych środowisk do testowania nowych rozwiązań AI przez firmy. Przepisy wymagają, aby przynajmniej jedna taka piaskownica została uruchomiona do 2 sierpnia tego roku.
Cały pakiet prawny to implementacja unijnego AI Act, który ma na celu ograniczenie nadmiernej władzy systemów AI nad ludźmi.
Zakazy i ograniczenia w unijnych przepisach dotyczących sztucznej inteligencji
Nowe regulacje zakazują stosowania praktyk takich jak manipulacje czy techniki podprogowe, które mogą nakłaniać do niebezpiecznych zachowań. Ponadto, niedopuszczalny jest tzw. scoring społeczny – czyli ocenianie osób za pomocą algorytmów na podstawie ich danych finansowych czy zachowań cyfrowych.
W centrum uwagi znajduje się też kategoryzacja biometryczna – oznacza ona ocenianie ludzi na podstawie cech biometrycznych, takich jak głos, sposób chodzenia, nawyki obsługi urządzeń czy pisania na klawiaturze. Może to prowadzić do wyciągania wniosków na temat rasy, poglądów politycznych, religii, orientacji seksualnej czy ryzyka popełnienia przestępstwa. Unijne prawo zakazuje profilowania i oceny ryzyka przestępczości wyłącznie opartej na analizie cech osobowościowych czy zachowań.
Istotnym ograniczeniem jest zakaz masowego rozpoznawania twarzy na żywo w przestrzeni publicznej, szczególnie przez organy ścigania. Wyjątkami są sytuacje takie jak zaginięcia dzieci lub zagrożenia terrorystyczne.
Akt o sztucznej inteligencji wszedł w życie 1 sierpnia 2024 roku, choć przewiduje etapowe wdrożenia. Od lutego 2025 obowiązują zakazy dla określonych systemów AI, a do 2 sierpnia 2025 państwa członkowskie muszą utworzyć organy nadzorcze rynku. Pełne zastosowanie ustawy przewidziano na sierpień 2026 z drobnymi wyjątkami, a ostateczne obowiązywanie nastąpi w 2027 roku.
