W czwartek Sejm przyjął ustawę regulującą systemy sztucznej inteligencji, uzupełnioną o pakiet poprawek, przede wszystkim o charakterze redakcyjnym. Nowe przepisy mają uporządkować rynek AI w Polsce.
Za ustawą, wraz z poprawkami, zagłosowało 421 posłów, trzech było przeciwnych, a 18 wstrzymało się od głosu. Poprawki przygotowane przez Lewicę miały raczej charakter legislacyjny i nie zmieniały istoty ustawy.
Wśród wprowadzonych zmian znalazły się m.in. precyzyjne terminy, w których Senat powinien rozpatrzyć zgodę na powołanie przewodniczącego Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, a także działania zwiększające transparentność wyboru zastępcy przewodniczącego tego gremium. Kolejna zmiana wydłużyła termin z 14 do 21 dni na przedłożenie Komisji raportu z podjętych działań po wcześniejszym ostrzeżeniu przed nałożeniem sankcji.
Ustawa ma na celu wdrożenie w Polsce przepisów unijnego AI Act. Przewiduje utworzenie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która będzie m.in. przeprowadzać kontrole firm, sprawdzając, czy ich technologie AI odpowiadają wymaganiom prawa.
Zgodnie z nowymi regulacjami Komisja będzie mogła składać indywidualne skargi dotyczące funkcjonowania systemów AI oraz wydawać zezwolenia dla systemów wysokiego ryzyka, takich używanych np. w edukacji, infrastrukturze krytycznej, zatrudnieniu czy zarządzaniu migracją. Do jej obowiązków będzie także należało nakładanie kar oraz wycofywanie z rynku niezgodnych z przepisami systemów AI.
Dodatkowym zadaniem KRiBSI będzie tworzenie tzw. piaskownic regulacyjnych, gdzie firmy będą mogły testować innowacyjne rozwiązania AI w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach. Przepisy wymagają, aby co najmniej jedna taka piaskownica powstała do 2 sierpnia bieżącego roku.
Komisją będzie kierował przewodniczący powoływany przez Sejm za akceptacją Senatu. W skład KRiBSI wejdą także dwaj zastępcy przewodniczącego, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE), a także przedstawiciele Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT). Współpraca będzie również prowadzona z innymi krajowymi organami, m.in. Urzędem Patentowym RP czy jednostkami zajmującymi się cyberbezpieczeństwem. Administracyjne wsparcie KRiBSI zapewni urząd powiązany z ministrem cyfryzacji.
Ustawowe przepisy przewidują także powołanie przy Komisji organu doradczo-opiniodawczego pod nazwą Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji, w którego skład ma wchodzić od 9 do 15 członków.
Ustawa wyłącza przypadki związane z bezpieczeństwem narodowym, obejmujące instytucje takie jak Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Wywiadowcze oraz Kontrwywiadowcze. Ponadto, nie będzie ona dotyczyć osób korzystających z systemów AI wyłącznie do celów prywatnych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą, rolniczą lub regulowaną prawnie.
Minister cyfryzacji będzie mógł finansowo wspierać badania i rozwój w obszarze AI, korzystając z funduszy budżetowych i unijnych. Będzie również odpowiedzialny za udzielanie notyfikacji jednostkom oceniającym zgodność systemów AI z przepisami UE, podczas gdy akredytacją tych jednostek zajmie się Polskie Centrum Akredytacji.
Przepisy jasno określają, że jednostka kontrolowana ma 14 dni na podpisanie protokołu kontroli lub zgłoszenie do niego uwag. Dodatkowo, kontrolujący musi zachować poufność, w tym chronić tajemnice przedsiębiorstwa.
Unijny Akt o sztucznej inteligencji wszedł w życie 1 sierpnia 2024 roku z pewnymi wyjątkami. W lutym 2025 zaczną obowiązywać przepisy dotyczące zakazanych w UE systemów AI, a do 2 sierpnia 2025 każdy kraj członkowski powinien powołać organ nadzoru rynku. Pełne zastosowanie akt zyska w Polsce najpóźniej do 2027 roku.
