Coraz więcej uczelni w Polsce wprowadza innowacyjne specjalizacje, które łączą nowoczesne technologie z interdyscyplinarnym podejściem do nauki. Według informacji z KRASP, główne trendy obejmują wykorzystanie sztucznej inteligencji w różnorodnych dziedzinach oraz przygotowanie studentów do globalnych wyzwań. Rekrutacja na te nowości zazwyczaj rozpoczyna się na początku czerwca.
Zmiana paradygmatu kształcenia – odejście od tradycyjnych modeli
– Uczelnie przestają patrzeć na edukację przez pryzmat jednego zawodu na całe życie, a zamiast tego skupiają się na rozwijaniu kompetencji, które pozwolą absolwentom odnaleźć się w świecie dynamicznych zmian – wyjaśnił Wojciech Dąbrówka, rzecznik KRASP, organizacji zrzeszającej ponad sto polskich uczelni, kształcących większość studentów w kraju.
Podkreślił, że programy uczelni adaptują się do rzeczywistości, w której dominują technologie, ogromne zbiory danych, zmiany geopolityczne, transformacja energetyczna oraz wyzwania zdrowotne i społeczne. Jednocześnie wciąż istotne pozostają umiejętności krytycznego myślenia, odpowiedzialność, komunikacja oraz gotowość do ciągłego uczenia się.
Nowe kierunki – technologie i sztuczna inteligencja na czele
W opinii rzecznika KRASP, jednym z najważniejszych trendów wśród tegorocznych premier kierunków są specjalizacje związane ze sztuczną inteligencją oraz nowoczesnymi technologiami. AI przestała być domeną wyłącznie informatyków i zaczyna odgrywać rolę narzędzia w wielu branżach, od energetyki przez medycynę, finanse, kulturę, aż po administrację publiczną. Uniwersytety wdrażają AI do programów nauczania, nie tylko po to, by kształcić programistów, ale aby przygotować specjalistów potrafiących świadomie i odpowiedzialnie korzystać z tych rozwiązań.
Przykłady to Politechnika Lubelska z kierunkami takimi jak sztuczna inteligencja w energetyce czy informatyka medyczna, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej oferujący AI w mediach i badaniach społecznych oraz Uniwersytet Jagielloński, gdzie pojawiły się takie dziedziny jak humanistyka cyfrowa czy lingwistyka z technologiami językowymi.
Bezpieczeństwo, geopolityka i interdyscyplinarność – kluczowe obszary rekrutacji
Obok technologii, mocno zaznacza się rosnąca liczba kierunków związanych z bezpieczeństwem państwa, cyberbezpieczeństwem czy geopolityką. Kierunki te łączą wiedzę techniczną, społeczną, prawną oraz umiejętności zarządzania i komunikacji. Na przykład Uniwersytet Bielsko-Bialski oferuje studia z cyberbezpieczeństwa, Politechnika Wrocławska kształci w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy oraz mechatronicznych systemów automatyki, a Akademia Leona Koźmińskiego przygotowuje ekspertów w zakresie globalnego przywództwa i geopolityki na poziomie magisterskim.
Trendem nie do pominięcia jest również rozwój kierunków interdyscyplinarnych, które zyskują status standardu, a nie dodatku do programów. Jak wskazuje Dąbrówka, energetyka potrzebuje umiejętności z obszaru danych i AI, medycyna – bioinformatyki, media – zdolności cyfrowych i odporności na fałszywe informacje, a administracja publiczna – zarządzania kryzysowego i analizy ryzyka.
Przykłady takich interdyscyplinarnych specjalności to kierunek governance i bezpieczeństwo w zarządzaniu publicznym na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach, fintech łączący finanse z programowaniem i AI na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu czy bioinformatyka medyczna na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku.
W obszarze zdrowia powstają coraz to nowe kierunki nie tylko lekarskie, ale także skupione na zdrowiu psychicznym, diagnostyce czy profilaktyce. Przykładem mogą być biologia sportu na UMCS czy terapia środowiskowa dzieci i młodzieży na Akademii Pedagogiki Specjalnej.
Dodatkowo, wiele programów adresuje wyzwania globalne takie jak transformacja energetyczna czy problemy środowiskowe, często podane w formule interdyscyplinarnych modułów.
Uczelnie zwracają też uwagę na oczekiwania młodych osób, które coraz częściej pytają o kompetencje zdobywane na studiach, możliwości pracy w ciekawych sektorach oraz szanse na rynku zatrudnienia. W efekcie uczelnie inwestują w projekty praktyczne, staże i współpracę z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Uniwersytet Morski w Gdyni rozwija na przykład ofertę dotyczącą gospodarki morskiej, transportu autonomicznego, bezpieczeństwa czy cyfryzacji.
Ważnym aspektem jest także większa elastyczność studiowania. Młodzi ludzie chcą mieć wpływ na to, jak układają program nauki, wybierać własne ścieżki i dostosowywać edukację do swoich potrzeb.
– Dlatego uczelnie odchodzą od sztywnego modelu programów, proponując różnorodne specjalizacje, ścieżki rozwoju i projekty realizowane przez cały okres studiów, a także krótsze formy edukacyjne. Na przykład Uniwersytet SWPS stawia na indywidualne kształcenie i możliwość tworzenia przez studentów własnych dróg nauki – wyjaśnił rzecznik KRASP.
Dąbrówka zwrócił także uwagę na rozwijanie umiędzynarodowienia kształcenia, które nie ogranicza się tylko do wyjazdów na Erasmusa czy studiów w obcych językach, ale przede wszystkim przygotowuje do pracy w wielokulturowym środowisku. Przykładem są nowości na Uniwersytecie Jagiellońskim, czyli studia azjatyckie czy filologia ukraińska z drugim językiem.
Zapytany o zainteresowanie studiowaniem, zwrócił uwagę, że mimo prognoz demograficznych, liczba osób pragnących studiować utrzymuje się na stałym poziomie, częściowo dzięki rosnącej liczbie studentów z zagranicy.
Z ostatnich danych GUS wynika, że w roku akademickim 2024/25 w polskich uczelniach było ponad 1,28 miliona studentów.
