Problem uzależnienia od telefonu zaczyna się często nieszkodliwie, od oglądania bajek czy grania w gry. Jednak czasem zdarza się, że dziecko powoli zatraca kontrolę nad swoim czasem spędzanym przed ekranem.
Trzynastoletnia dziewczynka wpadała w coraz głębszy nałóg korzystania z telefonu i mediów społecznościowych, aż w końcu normalne funkcjonowanie stało się dla niej niemożliwe. Jej matka, pani Małgorzata, opowiada, że córka nie miała chęci ani jeść, ani pić, a nawet mycie się stało się dla niej trudnością. Często spędzała przy telefonie 14 godzin na dobę, a gdyby mogła, pozostawałaby tam bez przerwy.
Korzystanie z telefonu samo w sobie nie jest złe, jednak problem pojawia się, kiedy dziecko przestaje dostrzegać świat poza ekranem. Uzależnienie rozwija się stopniowo – historia tej nastolatki zaczęła się, gdy jako sześcioletnia dziewczynka dostała pierwszy telefon. Początkowo używała go do gier i robienia zdjęć. Z czasem założyła konta na różnych platformach społecznościowych, zdobywając tysiące obserwujących na Instagramie. Co więcej, profil prowadziła pod tożsamością znanej influencerki, dzięki czemu żyła wirtualnym uznaniem. Gdy lajkami zmieniły się w hejt, zaczęła się samookaleczać. Szkoła, zaniepokojona jej stanem, zgłosiła sprawę do sądu rodzinnego, który wydał wyjątkowo surowy wyrok.
Uzależnienie od Instagrama: „Nie widziałam nic poza ekranem”
Telefon w rękach dzieci to dziś codzienność, a uzależnienie od mediów społecznościowych staje się coraz powszechniejszym problemem wśród młodzieży. Kolejne godziny spędzane przed ekranem przeradzają się często w nałóg – nastolatki komunikują się tam z rówieśnikami, a młodsze dzieci sięgają po bajki czy gry. Czas spędzany przy ekranie powoli przestaje być kontrolowany.
„Telefon był dla mnie wszystkim. Poza Instagramem nie dostrzegałam niczego innego”
Tak 13-latka opisuje swoją codzienność w reportażu programu „Uwaga!”. Jej życie kręciło się niemal wyłącznie wokół telefonu i publikowanych tam treści. Korzystała z aplikacji, często podając fałszywy wiek, by założyć konta na platformach społecznościowych. Jak sama wyznała: „To jakby żyć w innym świecie niż realny. Zyskiwałam mnóstwo pozytywnych komentarzy, czułam się wyjątkowa i chciałam spędzić tam całe życie”.
Szokujące jest również, ile czasu poświęcała na korzystanie z internetu – nawet do 20 godzin dziennie. Opowiadała: „Bywało, że używałam telefonu do czwartej rano, a potem spałam ledwie godzinę czy dwie. Wstałam, zjadłam śniadanie i od razu wracałam do telefonu”.
Pojawia się pytanie, jak reagowali dorośli na tę sytuację. Gdy matka próbowała ograniczyć kontakt córki z Instagramem, dziewczynka buntowała się i stawała agresywna. „Słyszałam, że inne dzieci mają telefony, a ja robię z niej gorszą”, mówi pani Małgorzata. Dodaje, że córka także chciała naśladować jej zachowania, obserwując, jak sama nagrywa filmy.
„Wiem, że ją skrzywdziłam. To mój błąd jako mamy, ale teraz zamierzam walczyć o jej dobro”
– podkreśla matka.
Surowa decyzja sądu w nietypowej sprawie
Dzieci uzależnione od telefonów i internetu często zaczynają zaniedbywać naukę, rezygnują z hobby oraz kontaktów z rówieśnikami. W przypadku trzynastolatki doszło również do samookaleczeń, gdy online’owa popularność przerodziła się w falę hejtu, której nie potrafiła udźwignąć.
Gdy dziewczynka próbowała zranić się w szkole, interweniowali psycholog i pedagog, którzy powiadomili sąd rodzinny. Nałożono na nią zakaz korzystania z Instagrama oraz ograniczono czas spędzany przy telefonie do jednej godziny dziennie.
Ograniczenie telefonu nie zawsze rozwiązuje problem
Czy taki zakaz jest skuteczny, gdy uzależnienie jest głębokie? Eksperci są zgodni – pozbawienie dziecka dostępu do telefonu wywołuje u niego lęk i frustrację. Pojawia się drażliwość, problemy z koncentracją, poczucie pustki, a w skrajnych przypadkach nawet fizjologiczne objawy odstawienia, takie jak drżenie rąk czy nadmierne pocenie się.
„Na papierze decyzja sądu brzmi dobrze, ale pojawia się pytanie, gdzie są narzędzia do jej egzekwowania?”
– komentuje dr Maciej Dębski z Fundacji „Dbam o mój zasięg”, zajmującej się edukacją na temat uzależnień cyfrowych. Tłumaczy, że dziecko z nałogiem bardzo szybko nauczy się obejść ograniczenia i sięgać po telefon mimo zakazów. Objawy odstawienia są w tym przypadku porównywalne do tych, które pojawiają się u osób uzależnionych od alkoholu.
Trudna granica między normalnym użytkowaniem a nałogiem
Coraz częściej rodzice pozwalają dzieciom swobodnie korzystać z telefonów, np. puszczają bajki, aby zająć malucha podczas posiłku lub w kolejce. Często sami pomagają dziecku zakładać konta na serwisach społecznościowych. W efekcie zacierają się różnice między naturalnym używaniem telefonu a uzależnieniem.
Badania w Polsce pokazują niepokojące dane: młodzi do 18. roku życia spędzają średnio 6-8 godzin dziennie w internecie, a najmłodsze dziecko z objawami uzależnienia miało zaledwie 9 miesięcy. Według ministerstwa zdrowia, ponad 80% dzieci od 7 do 14 lat regularnie korzysta z internetu, a nawet 40% dziewcząt i 35% chłopców uważa uzależnienie od sieci za poważne zagrożenie.
Uzależnienie od internetu zaczyna się często od niewinnego „tylko na chwilę” czy „jednej bajki”, które przeradzają się w długie godziny przed ekranem. Konsekwencje bywają poważne.
„Jeśli pozwalasz dziecku przed 13. rokiem życia korzystać z TikToka, Instagrama czy innych platform, lepiej zacznij oszczędzać na terapię, bo będzie ona potrzebna”, podkreśla dr Maciej Dębski.
Psycholożka szkolna i trenerka umiejętności społecznych, Patrycja Podgórska, również zwraca uwagę na problem uzależnienia od internetu:
„Dzieci dorastają w świecie, gdzie media społecznościowe są codziennością. Mają one wpływ na rozwój społeczny, kreatywność i poczucie przynależności, ale mogą też prowadzić do przeciążenia emocjonalnego, niskiej samooceny czy kontaktu z nieodpowiednimi treściami. Dzieci mają jeszcze ograniczoną zdolność kontroli impulsów, dlatego ważne jest, aby dorośli uczyli je świadomego i bezpiecznego korzystania z mediów.”
Podkreśla, że same gry komputerowe nie są zagrożeniem, pod warunkiem że są jedną z wielu aktywności dziecka i nie przesłaniają innych obowiązków czy relaksu. Ryzyko pojawia się, gdy dziecko traci kontrolę nad czasem przed ekranem i reaguje frustracją na przerwanie zabawy, a także wycofuje się z kontaktów społecznych lub sięga po gry, by radzić sobie z trudnymi emocjami.
A Ty? Co myślisz o rosnącym problemie uzależnienia od internetu u najmłodszych? Podziel się swoją opinią.
