Pierwotnie „torta” kojarzyła się jedynie z jedzeniem lub błędną formą słowa „tort”. Obecnie jednak termin ten coraz częściej pojawia się wśród młodzieży jako obraźliwe określenie kobiet i dziewczyn. Specjaliści od języka alarmują, że pozornie niewinny wyraz stał się narzędziem stygmatyzacji i bodyshamingu.
Jak internet kształtuje zmiany w słownictwie
Język nieustannie się zmienia – niektóre słowa zyskują nowe znaczenia w miarę upływu czasu. Obecnie, pod wpływem mediów społecznościowych i szybkiego przepływu informacji, młodzieżowy slang ewoluuje w zawrotnym tempie, przyswajając zapożyczenia i tworząc nowe zwroty.
Dobrym przykładem są coroczne zestawienia młodzieżowych słów roku, gdzie kilka lat temu na podium stanął „dzban”. Choć nastolatki często mają mieszane uczucia wobec tych plebiscytów, wiele zwrotów z nich pochodzi dalej funkcjonuje w ich codziennych rozmowach.
„Torta”: od kulinarnego terminu do internetowego wyzwiska
Słowo „torta” pochodzi z języka hiszpańskiego i oznacza ciasto, placek lub kanapkę – czyli coś jadalnego i płaskiego. Jednak dziś w mediach społecznościowych wyrażenie to jest używane w znacznie mniej przyjaznym kontekście, stając się obraźliwym określeniem kobiet.
Influencerka o zmieniającym się znaczeniu „torta”
Aneta Korycińska, znana jako Baba od polskiego, prowadzi w sieci edukacyjne profile związane z językiem polskim, omawiając między innymi ciekawostki językowe i zagadnienia egzaminacyjne. W ostatnich wpisach zwróciła uwagę na nowe, negatywne użycie słowa „torta”. Przygotowała też szczegółowy materiał dla Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.
„W sieci „torta” zaczyna funkcjonować jako obraźliwe określenie kobiecego ciała, obarczone stygmatyzacją i bodyshamingiem. Zdecydowałam się na przygotowanie nowej jednostki językowej, bo tego typu słowa powinny być nie tylko zauważane, ale zrozumiane: skąd się wzięły, jak zmieniają znaczenie i dlaczego ranią” – wyjaśniła influencerka.
Walka z bodyshamingiem ukrytą w jednym wyrazie
Pod postem Korycińskiej znalazł się link do definicji w słowniku OJiKM, gdzie „torta” opisana jest jako termin skierowany przede wszystkim do osób o pełniejszej sylwetce, w szczególności do Latynosek. Wraz z rozprzestrzenianiem się w social mediach, wyraz stał się seksistowskim i stygmatyzującym hasłem dotyczącym wyglądu kobiecego ciała.
Ten mechanizm jest niestety powszechny – ocena wartości drugiego człowieka na podstawie wyglądu – rani bez względu na sylwetkę. Podobne zjawisko opisuje pojęcie skinny-shamingu, czyli krytyki bardzo szczupłych osób.
Geneza użycia słowa „torta” wywodzi się z porównania okrągłej kanapki do zaokrąglonej sylwetki kobiety. Niestety tego typu obelgi nie zawsze pozostają anonimowe – media nagłośniły przypadek, gdy znany piłkarz Sebastian Kowalczyk skrytykował kobietę po ciąży, co wywołało szeroką falę negatywnych emocji.
„Torta” a dawny „szon” – historia językowych hejterów
Nowe obraźliwe słowo przypomina popularne kiedyś określenie „szon”, którym młodzież określała dziewczyny niepasujące do norm społecznych poprzez swój styl ubioru lub zachowanie.
Słownik definiuje „szon” jako wyraz, który funkcjonował zarówno jako obelga wobec kobiet o pełniejszej sylwetce, seksualizujące określenie ciała, jak i autoironiczne przejęcie tej etykiety. Oba terminy, „szon” oraz „torta”, pełnią podobną funkcję: wzmacniają stereotypy, bodyshaming i klasyfikację ludzi na podstawie wyglądu, co negatywnie odbija się w kulturze rówieśniczej.
Jak stawić czoła formom językowego hejtu?
Młodzieżowy slang zmienia się szybko i trudno zupełnie wyeliminować krzywdzące określenia. Jednak kluczowe jest otwarte rozmawianie o tym, co znaczą takie słowa, dlaczego ranią oraz uczenie młodych ludzi empatii i szacunku dla innych.
Nawet słowniki slangu dla rodziców mogą pomóc w zrozumieniu, co oznaczają nowe wyrazy, i ułatwić rozmowę o konsekwencjach ich użycia. Przykładem jest nauczycielska inicjatywa, w której uczniowie mieli wypisać swoje mocne strony – wielu z nich było łatwiej wskazać wady niż zalety, co świadczy o negatywnym wpływie hejtu na samoocenę.
Historia „torty” uczy nas, jak łatwo neutralne wyrazy mogą przybrać bolesne znaczenia. Dlatego warto nie tylko obserwować ewolucję języka, ale i zastanawiać się nad tym, jak nasze słowa wpływają na relacje z innymi.
