Pustynia Atakama w Chile, znana jako najbardziej suchy zakątek na naszej planecie, ponownie zaskoczyła naukowców. Badacze właśnie odkryli ślady świadczące o tym, że ekstremalna suchość tego miejsca istnieje znacznie dłużej niż myśleliśmy – już ponad 40 milionów lat temu! To przełomowe odkrycie rzuca nowe światło na historię klimatu i granice życia w najtrudniejszych warunkach.
Atakama starsza o 20 milionów lat niż sądzono
Dotychczas uważano, że brutalne warunki panujące w centralnej Atakamie wykształciły się 15-20 milionów lat temu, pod wpływem zmian prądów oceanicznych i powstałych wtedy Andów. Najnowsze badania opublikowane w „Nature Communications” pokazują jednak, że suchość tego regionu rozpoczęła się już ponad 40 milionów lat temu. Naukowcy łączą ten okres z globalnym ochłodzeniem klimatu po ciepłej erze w historii Ziemi. Oznacza to, że dotychczasowe teorie mówiące o czynnikach geologicznych są jedynie częściowym wyjaśnieniem – susza trwała znacznie dłużej i została pogłębiona przez późniejsze zmiany.
Historia ukryta w kamieniach
Kluczem do zrozumienia tego zjawiska były maleńkie kwarcowe otoczaki rozmieszczone na powierzchni pustyni. Analiza izotopów powstałych przez promieniowanie kosmiczne pozwoliła ustalić, jak długo kamienie pozostawały nieruchome. Wyniki badań wykazały niezwykle wysokie stężenia tych izotopów, co oznacza, że krajobraz Atakamy praktycznie nie uległ zmianom przez dziesiątki milionów lat. W regionie tym roczne opady nie przekraczają 2 milimetrów, co sprawia, że naturalne procesy erozyjne zachodzą z niespotykaną powolnością. Dzięki temu pustynia stała się swoistym naturalnym archiwum klimatycznym.
Dlaczego Atakama jest tak wyjątkowa?
Brak wody i wyjątkowe warunki sprzyjają jedynie nielicznym formom życia, co czyni ten obszar fascynującym miejscem do badań nad przystosowaniem organizmów do ekstremów. Szczególne znaczenie ma rejon Yungay, uważany za jeden z najbardziej suchych punktów na świecie, gdzie niemal nie istnieją mikroorganizmy. To pozwala testować skuteczność urządzeń wykrywających ślady życia i przygotowywać sprzęt na misje kosmiczne.
Atakama – naturalne laboratorium NASA
Nie bez powodu NASA od lat wybiera pustynię Atakama jako poligon testowy dla sprzętu przeznaczonego do eksploracji Marsa. Surowy krajobraz, ekstremalna susza i ubogie zasoby biologiczne powodują, że przypomina on powierzchnię Czerwonej Planety. Testy prowadzone tam pomagają doskonalić łaziki, technologie pobierania próbek i detektory życia, które mogą w przyszłości zostać wykorzystane podczas marsjańskich wypraw.
