Polska scena kościelna przeżywa bezprecedensowy moment! Przed polskim sądem rozpoczął się pierwszy w historii proces biskupa, który jest oskarżony o zbyt późne zgłaszanie przypadków pedofilii w Kościele. Biskup tarnowski Andrzej Jeż, stając przed wymiarem sprawiedliwości, przeprosił wszystkie ofiary.
Biskup Andrzej Jeż, którego tożsamość została ujawniona za jego zgodą, stanął przed sądem, by odpowiedzieć na zarzuty dotyczące niezgłoszenia na czas przestępstw pedofilskich popełnionych przez dwóch podległych mu księży. Duchowny konsekwentnie utrzymuje, że jest niewinny, argumentując, że w obu analizowanych przypadkach organy ścigania posiadały już wcześniej niezbędne informacje. W swoich wyjaśnieniach podkreślił, że „pedofilia w ogóle, a zwłaszcza w Kościele, jest naganna i należy z nią z całą stanowczością podejmować walkę”.
– Jest to trudne doświadczenie i Kościół musi się z tym uporać, żeby oczyszczony był wiarygodnym świadkiem Ewangelii. Trzeba uszanować wszystkie osoby pokrzywdzone. Ubolewam, że to się dokonuje, dokonywało – mówił przed sądem biskup. – We wszystkich komunikatach, wypowiedziach ubolewam i przepraszam wszystkie osoby skrzywdzone, i inne osoby, które ucierpiały z tego powodu, to często rodziny – dodał.
Hierarcha określił całą sytuację jako paradoks, twierdząc, że jest sądzony za to, iż… zgłosił przypadki pedofilii. „Paradoksalnie za gorliwość jestem oskarżony” – skomentował.
Odnosząc się do stawianych mu zarzutów, biskup tłumaczył, że działał w ramach dwóch systemów prawnych – kościelnego i cywilnego. Podkreślił, że dopiero po potwierdzeniu wiarygodności informacji w sądzie kanonicznym, sprawy były przekazywane organom ścigania.
Biskup Jeż wyjaśnił, że kwestiami pedofilii zajmował się powołany przez niego w 2015 roku delegat, który miał „pełną władzę i autonomię” w przyjmowaniu zgłoszeń od poszkodowanych i nie musiał informować o nich biskupa. Sam hierarcha, jak twierdzi, często dowiadywał się o przestępstwach seksualnych jako ostatni.
W kontekście wymogu niezwłocznego zgłaszania spraw, biskup zaznaczył, że początkowo nie znał dokładnie przepisu, który to nakazywał, a jego interpretacja była niejasna. Przepis nakazujący niezwłoczne zgłaszanie seksualnego wykorzystania małoletniego poniżej 15. roku życia wszedł w życie w 2017 roku, po nowelizacji kodeksu. „Proces recepcji noweli artykułu w Kościele w Polsce i diecezji był wydłużony. Dopiero sprawy nadchodzące sprawiły, że około 2018, 2019 roku ta świadomość pojawiła się z całą wyrazistością. W związku z tym Konferencja Episkopatu Polski wydała w 2019 roku wytyczne, w których podkreśliła, że artykuł 240 (kodeksu karnego) obowiązuje każdego duchownego” – wyjaśnił hierarcha.
Biskup twierdzi, że wiarygodne informacje o nadużyciach księdza Stanisława P. uzyskał dopiero w sierpniu 2020 roku, kiedy delegat dokonał zgłoszenia. Wskazał, że większość czynów P. miała miejsce na Ukrainie, co rodziło wątpliwości co do jurysdykcji. Mimo to, kuria zdecydowała się na zgłoszenie, nawet „wbrew opinii wielu prawników”, z powodu braku reakcji tamtejszych władz. Wcześniej diecezja powiadomiła Watykan, który w 2020 roku potwierdził zarzuty.
W przypadku księdza Tomasza K., kuria informuje, że biskup zawiadomił organy ścigania niezwłocznie po otrzymaniu informacji pod koniec grudnia 2021 roku. Wcześniej, gdy toczył się proces kościelny, biskup miał nie wiedzieć, że wśród ofiar były osoby poniżej 15. roku życia. Zgłoszenie miało nastąpić zaraz po tym, jak jeden z poszkodowanych poinformował, że w momencie nadużyć był nieletni.
Prokuratura jednak utrzymuje, że Kościół, prowadząc wewnętrzne postępowania, dysponował wcześniej wiarygodnymi informacjami o przestępstwach i powinien je zgłosić od razu. Śledczy przyznają, że zgłoszenia zostały złożone, ale ich zdaniem nastąpiło to zbyt późno, niezgodnie z wymogiem niezwłoczności.
Ten historyczny proces dotyczy niezgłoszenia czynów pedofilskich księży. Sprawa księdza Stanisława P. została umorzona w 2022 roku z powodu przedawnienia. W przypadku księdza Tomasza K., tarnowska prokuratura w grudniu 2024 roku skierowała akt oskarżenia. Kwestia zgłaszania tych nadużyć przez biskupa została wydzielona do osobnego postępowania.
