Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę, która przesuwa termin obowiązywania studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego do 31 sierpnia 2026 roku. Oznacza to, że gminy zyskują więcej czasu na wdrożenie nowych planów ogólnych – kluczowych dokumentów planistycznych w postaci cyfrowej.
Nowelizacja dotyczy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i umożliwia samorządom dalszą pracę nad zastąpieniem dotychczasowych rozwiązań nowoczesnymi planami, które wyznaczą ramy przestrzennego rozwoju gmin.
Termin dokonania formalnego przyjęcia nowych planów upływa 31 sierpnia 2026 roku. Data ta zbiega się z ostatecznym terminem przekazania Komisji Europejskiej raportów potwierdzających realizację kluczowych reform wpisanych do Krajowego Planu Odbudowy (KPO), w tym wspomnianej reformy planistycznej.
Do tej pory ponad 50 gmin zatwierdziło swoje plany ogólne, a 42 proc. złożyło projekty do opiniowania. Warto dodać, że Polska zobowiązała się do przyjęcia planów przez 50 proc. gmin do końca sierpnia. Jednak, jak wynika z informacji przedstawionych przez wiceministra rozwoju Tomasza Lewandowskiego podczas prac legislacyjnych, rząd planuje negocjować z Komisją Europejską obniżenie tej granicy do 40 proc.
Zyskały także procedury dotyczące Zintegrowanych Planów Inwestycyjnych
Nowela uwzględnia postulaty samorządów dotyczące konieczności zmian w procedurach przygotowania Zintegrowanych Planów Inwestycyjnych (ZPI). Wójtowie, burmistrzowie i prezydenci wskazywali, że mieli zbyt mało czasu na ocenę wniosków o uchwalenie ZPI oraz brakowało jasnych terminów proceduralnych uchwalenia tych planów przez rady gminy i w postępowaniach sądowych związanych z rozpatrywaniem skarg.
Wprowadzono więc rozszerzenie i większą elastyczność w katalogu inwestycji uzupełniających, a czas na weryfikację wniosku o ZPI wydłużono z 3 do 14 dni roboczych. Co więcej, zniesiono obowiązek uchwalania planów miejscowych zgodnych z przestarzałymi strategiami rozwoju gmin, które nie odpowiadają nowemu systemowi planowania przestrzennego.
Dodatkowo, ustanowiono trzymiesięczny okres przejściowy do 1 października 2026 roku po uruchomieniu Rejestru Urbanistycznego. W tym czasie dokumenty planistyczne, w tym projekty aktów planowania, będą nadal dostępne do wglądu w Biuletynie Informacji Publicznej podczas procedury ich opracowywania.
Inne ważne zmiany w nowelizacji
Z ustawy zniknęła też obowiązkowa opinia Głównej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej dla inwestycji odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ul. Królewskiej w Warszawie.
Nowe prawo zwalnia również gminy z odpowiedzialności finansowej za niedotrzymanie terminów dotyczących decyzji o warunkach zabudowy w postępowaniach wszczętych po 24 września 2023 roku – czyli od momentu wejścia w życie reformy planistycznej.
Większość z wprowadzonych zmian ma zacząć obowiązywać od 1 lipca 2026 roku, co daje samorządom nieco luzu, by dostosować swoje działania do nowego prawa.
