Wypłaty ekwiwalentów za niewykorzystane dni urlopu potrafią osiągać zdumiewające rozmiary. Najnowsze dane ujawniają, że w sektorze publicznym na ten cel idą miliony złotych. Jak się okazuje, różnice między grupami zawodowymi są ogromne, co rodzi pytanie o konieczność zmian w przepisach.
Ponownie zwrócono uwagę na gigantyczne sumy wypłacane za zaległe urlopy. Sprawa dotyczy głównie instytucji finansowanych ze środków publicznych, gdzie problem nie został rozwiązany. Najwyższe kwoty trafiają do pracowników służb mundurowych, którzy mają inne regulacje dotyczące urlopów niż inni pracownicy. Całkowite wypłaty sięgają dziesiątek milionów złotych.
Urlop, który miał dawać wytchnienie, dziś generuje koszty sięgające milionów
Urlop to jedno z podstawowych praw zatrudnionych, jednak nie zawsze jest on w pełni wykorzystany. W wielu instytucjach państwowych zaległe dni urlopowe nie są wykorzystywane przez długie lata, a w efekcie są wypłacane w formie wysokich ekwiwalentów, często przy zakończeniu zatrudnienia. Aktualne analizy przedstawiają skalę tego zjawiska oraz pokazują, dlaczego w niektórych zawodach kwoty te są znacznie wyższe.
Rekordowy ekwiwalent prawie 681 tys. zł! Kto dostał taką kwotę?
W roku 2025 na ekwiwalenty za zaległy urlop zdecydowało się ponad 4,1 tys. osób. Łącznie wypłacono blisko 84,4 mln zł, a rekordowa pojedyncza kwota to aż 680,9 tys. zł, którą otrzymał funkcjonariusz Policji. Oprócz tego odnotowano również wysokie wypłaty na poziomie 407,2 tys. zł oraz 356,3 tys. zł. Zazwyczaj ekwiwalenty te wypłaca się przy rozstaniu z miejscem pracy lub służby.
Wysokość ekwiwalentu zależy od liczby niewykorzystanych dni urlopowych oraz obowiązujących przepisów dla danej grupy zawodowej. Największe sumy dotyczą służb mundurowych, gdzie urlop można kumulować przez długie lata. W tym segmencie najwięcej z całej puli, bo łącznie 71,7 mln zł, trafiło do żołnierzy i funkcjonariuszy. Średnia wypłata w tej grupie to około 32,7 tys. zł. Tymczasem w służbie cywilnej średnia wynosiła około 6,1 tys. zł, a wśród pracowników cywilnych około 5,7 tys. zł. W przypadku osób zatrudnionych na podstawie Kodeksu pracy, pracodawca ma obowiązek udzielić zaległego urlopu najpóźniej do 30 września kolejnego roku, a roszczenia z tego tytułu przedawniają się po 3 latach.
Coraz poważniejszy problem niewykorzystanego urlopu. NIK wskazuje na pilną potrzebę reform
Kontrola Najwyższej Izby Kontroli podkreśla, że tak wysokie kwoty pokazują konieczność lepszego zarządzania i wykorzystywania urlopów. Zdaniem ekspertów na rosnące zaległości wpływają m.in. braki kadrowe oraz sposób organizacji pracy, który często utrudnia korzystanie z urlopów przez pracowników. Dodatkowo rozwój pracy zdalnej zmienia podejście do wypoczynku, ponieważ możliwość pracy z domu ułatwia łączenie życia zawodowego z prywatnym, a niektórzy decydują się na rzadsze, krótsze przerwy.
NIK zwraca uwagę, że regularny odpoczynek wpływa pozytywnie na efektywność pracy, zmniejsza liczbę błędów oraz absencji chorobowych. Właśnie dlatego proponowane są zmiany systemowe, które mają zapobiec gromadzeniu się niewykorzystanych dni urlopowych przez wiele lat.
