Dlaczego tak wiele osób w Polsce decyduje się na zaciągnięcie kredytu? Najnowszy raport wskazuje, że impulsy, które stoją za tym krokiem, nie zawsze wynikają jedynie z potrzeb finansowych. Dla niektórych równie ważne okazuje się, jak będą postrzegani przez innych.
Gdy podejmujemy decyzję o pożyczce, nie kierujemy się wyłącznie rachunkiem ekonomicznym. Wpływ mają także emocje, aspiracje i nasz wizerunek w oczach otoczenia. Najświeższe badania dowodzą, że te elementy są kluczowe i często przeważają nad realnymi potrzebami.
Kredyt jako sposób na podniesienie samooceny? Co ujawnia raport o zadłużeniu Polaków
Większość z nas kojarzy kredyty z większymi wydatkami, takimi jak zakup domu czy remont. Tymczasem raport „Polacy i kredyt: między finansową odpowiedzialnością a codziennymi potrzebami i pragnieniami”, przygotowany przez prof. Katarzynę Sekścińską z UW, podkreśla, że część decyzji o zadłużeniu ma silne podłoże społeczne i psychologiczne.
Okazuje się, że 28% badanych rozważałoby wzięcie kredytu, by poprawić własne samopoczucie i samoocenę. Dodatkowo 19% osób deklaruje gotowość do pożyczki, aby wyrazić swoją tożsamość i wartości. Z kolei 18% badanych kredyt wykorzystałoby, by pokazać sukces lub zyskać uznanie otoczenia, a 17% zadłużyłoby się, aby lepiej „wtopić się” w środowisko znajomych lub współpracowników. Autorka zwraca uwagę, że cele konsumpcyjne często mają charakter aspiracyjny, a kredyt jest traktowany jako narzędzie poprawy statusu materialnego i społecznego.
Jak duże sumy Polacy są skłonni pożyczyć? Kwoty robią wrażenie
Badanie ujawnia także, jakie kwoty deklarują osoby zadłużające się ze względów wizerunkowych. Najwyższe stawki dotyczą motywacji związanej z przynależnością do środowiska zawodowego lub chęcią pokazania sukcesu – sięgają one równowartości od 40 do 42 miesięcznych pensji netto, czyli około 230-240 tys. zł. W przypadku pożyczki na poprawę swojej samooceny kwota ta to średnio 26 miesięcznych wypłat, czyli około 149 tys. zł. Z kolei osoby, które zadłużałyby się, by dorównać znajomym, wskazują kwoty rzędu ok. 4 miesięcznych pensji netto, czyli niecałe 23 tys. zł.
Kredyt to narzędzie do realizacji ważnych potrzeb, ale trzeba być ostrożnym, gdy jest efektem presji społecznej. Zaciąganie dużych zobowiązań, by nie odstawać od otoczenia lub podkreślić swój status, to poważne wyzwanie społeczne, które wymaga uwagi branży finansowej. Pokazuje to, że problem nadmiernego zadłużenia to nie tylko deficyt pieniędzy na rzeczy niezbędne.
– podkreśla Artur Nowak-Gocławski, prezes ANG Odpowiedzialne Finanse.
Jak doświadczenia trudności finansowych wpływają na podejście do kredytów?
Raport wskazuje wyraźną zależność między przeszłymi problemami ze spłatą zobowiązań a większą skłonnością do zadłużenia z powodów społecznych. 29% osób, które miały trudności ze spłatą, byłoby gotowych pożyczyć pieniądze, by pokazać sukces, podkreślić swoją tożsamość lub zdobyć uznanie. Wśród osób bez takich doświadczeń odsetki te wynoszą zaledwie 7-9%. Podobne różnice dotyczą kredytów mających poprawić samoocenę – 36% osób z negatywną historią kredytową deklaruje taką gotowość, podczas gdy wśród pozostałych jest to 21%.
Wyniki analizy sugerują, że ci, którzy doświadczyli kłopotów z finansami, częściej postrzegają kredyt jako sposób realizacji aspiracji społecznych i wizerunkowych. Tymczasem osoby bez wcześniejszych problemów są bardziej ostrożne przy zaciąganiu nowych zobowiązań.
Osoby z problemami finansowymi częściej traktują kredyt jako narzędzie do realizacji celów wizerunkowych i społecznych. Może to oznaczać większą podatność na presję otoczenia, silniejszą potrzebę akceptacji oraz większe znaczenie porównań społecznych podczas podejmowania decyzji finansowych.
– tłumaczy prof. Katarzyna Sekścińska. Badanie zostało przeprowadzone metodą CAWI na reprezentatywnej grupie dorosłych Polaków.
