Dzisiejsze kobiety mają więcej szans niż kiedykolwiek wcześniej, ale jednocześnie nigdy nie były tak wyczerpane. Próbując łączyć rozwój zawodowy, opiekę nad dziećmi, obowiązki domowe oraz spełnianie oczekiwań społecznych, często kończą z przeciążeniem, chronicznym stresem i poczuciem, że na odpoczynek trzeba sobie najpierw zasłużyć.
Wychowanie na sukces – ale za jaką cenę?
Wychowałam się na przełomie lat 90. i początku XXI stulecia, w czasach, gdy dziewczynki słyszały, że mogą dosłownie wszystko. Mieliśmy być silne, pewne siebie, ambitne. Zachęcano nas do zdobywania wykształcenia, budowania kariery, zarabiania własnych pieniędzy oraz niezależności.
Była to potrzebna zmiana. Problem pojawił się wtedy, gdy nikt nie uświadomił, że do nowych wymagań dołączą też stare – obowiązki domowe i rodzinne. Tak powstał paradoks współczesnej kobiety – jednocześnie matki Polki i profesjonalistki gotowej do pracy na pełnych obrotach.
Ostatnio natknęłam się na słowa dr. Tadeusza Oleszczuka, które bardzo zapadły mi w pamięć: „Nigdy wcześniej kobiety nie były tak zmęczone”. To zdanie, choć mocne, idealnie oddaje rzeczywistość mojego pokolenia.
Dziś oczekuje się od nas, byśmy pracowały zawodowo, rozwijały się, pilnowały domu, wychowywały dzieci, pielęgnowały relacje, organizowały rodzinne uroczystości i wakacje, dbały o zdrowie bliskich, a jednocześnie miały czas na własne pasje. Do tego wszystkiego dochodzi presja, by wyglądać świetnie, być aktywnymi fizycznie, opanowanymi, uśmiechniętymi i cierpliwymi.
Jak zauważa dr Oleszczuk, „kobiety mają pracować tak, jakby nie miały dzieci, wyglądać tak, jakby się nie starzały, a mimo to pozostawać uśmiechnięte i spokojne mimo ogromnego stresu”. To chyba najlepsze podsumowanie naszych czasów.
Świadomość przeciążenia – ale chęć do działania silniejsza
Wielu z nas jest świadomych nadmiaru obowiązków, które na siebie bierzemy. Sama wiem, że czasem przesadzam, że nie muszę być perfekcyjna i że świat nie zawali się, jeśli coś odpuszczę.
Mimo to często nie potrafię zwolnić. Czuję wręcz pewną dziwną dumę, gdy uda mi się sprostać wszystkim zadaniom i wieczorem padam ze zmęczenia.
Nie umiem w pełni odpocząć, gdy w mieszkaniu panuje bałagan. Trudno mi się zrelaksować, gdy wiem, że czeka na mnie pranie, nieodpisane maile czy brudne naczynia. Odpoczynek wydaje się dla mnie nagrodą, na którą muszę zasłużyć.
Przypuszczam, że wiele kobiet doświadcza podobnych odczuć. Z jednej strony jemy sobie ogromną presję, z drugiej – ona napływa z każdej strony: z mediów społecznościowych, reklam, poradników czy opowieści o perfekcyjnych kobietach sukcesu, które wstają o świcie, biegają maratony, prowadzą biznes i jednocześnie pieką ciasta.
W efekcie żyjemy w stanie ciągłego napięcia. Nawet chwile odpoczynku często umyka nam prawdziwe wyciszenie – głowa ciągle zajęta jest listami zadań i myślami o sprawach do załatwienia.
Koszty tego stylu życia zaczynają być widoczne. Coraz więcej kobiet zmaga się z bezsennością, przewlekłym zmęczeniem, problemami hormonalnymi, lękami i wypaleniem. Młodzi trzydziestolatkowie borykają się z poważnymi chorobami, takimi jak wysoki cholesterol czy insulinooporność, a nawet powikłaniami po zawałach. Jak wskazuje dr Oleszczuk, ciało najpierw wysyła delikatne sygnały, które z czasem stają się krzykiem o pomoc.
Nic dziwnego – trudno wyobrazić sobie, by przez dekady cały zastęp kobiet funkcjonował na pełnych obrotach bez negatywnych efektów.
Więcej możliwości, ale i więcej wyzwań
Paradoksalnie, jesteśmy prawdopodobnie najlepiej wykształconym pokoleniem kobiet w historii. Dostęp do wiedzy, rozwoju i narzędzi, które dostępne są dziś, to coś, o czym nasze matki i babcie mogły jedynie marzyć.
Z drugiej strony to właśnie my próbujemy unieść najwięcej – niezależność, odpowiedzialność, opiekę nad rodziną, kariery, realizowanie własnych marzeń i bycie wspaniałymi w każdej z tych ról.
Poszczególne zadania same w sobie są godne podziwu. Problem pojawia się, gdy staramy się spełnić je wszystkie na najwyższym poziomie jednocześnie.
Wydaje się, że znajdujemy się w wyjątkowo trudnym momencie historii. Nigdy wcześniej kobiety nie miały tak wielu opcji do wyboru, ale jednocześnie nigdy jeszcze nie doświadczały aż takiej presji i oczekiwań.
Odpuszczanie jako klucz do zmiany
Nie znam jeszcze idealnego rozwiązania tej sytuacji. Sama uczę się go na co dzień. Coraz częściej jednak dochodzę do wniosku, że prawdziwą odwagą nie jest działanie na maksimum, lecz sztuka odpuszczania – której wciąż tak trudno nam opanować.
Jeśli całe pokolenie kobiet, inteligentnych, ambitnych i zdolnych, mówi o zmęczeniu, to może nie jest to oznaką słabości, lecz symptomem zbyt wielkiego brzemienia, które dźwigamy od dawna.
Co ironiczne, większość z nas dobrze zna przyczynę swojego przeładowania. Czytamy o trosce o siebie, słuchamy podcastów o wypaleniu, chodzimy na terapię, rozmawiamy o wyznaczaniu granic.
Potrafimy zidentyfikować problem przeciążenia, a mimo to kolejnego dnia znowu dokładamy sobie coraz więcej obowiązków. To zderzenie wiedzy intelektualnej z emocjonalnym brakiem umiejętności odpuszczenia chyba najlepiej charakteryzuje współczesne pokolenie kobiet.
