6 lipca Jacek Cygan będzie obchodził 76. urodziny. Jego teksty zna niemal każdy Polak, choć niewielu wie, kto jest ich autorem. Historia tego wybitnego autora kryje wiele zaskakujących faktów.
Trudno w Polsce znaleźć kogoś, kto choć raz nie nucił piosenki z tekstem stworzonym przez Jacka Cygana. To twórca ponad tysiąca utworów, które od ponad 40 lat towarzyszą kolejnym pokoleniom słuchaczy. Choć jego nazwisko jest blisko związane z największymi gwiazdami polskiej muzyki, sam Cygan unika skandali i medialnego rozgłosu.
Jacek Cygan – mistrz słowa, który zaczął od cybernetyki
Jacek Cygan przyszedł na świat 6 lipca 1950 roku w Sosnowcu. Tam ukończył Szkołę Podstawową nr 15 oraz liceum imienia Emilii Plater. Jego siostra, Irmina Zemeka, wspomina, że jako dziecko nie sprawiał większych kłopotów – był spokojny i zrównoważony, łatwo nawiązywał znajomości i miał wielu przyjaciół.
Zaskakujące jest to, że Cygan nie studiował kierunku humanistycznego – ukończył Wydział Cybernetyki Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. To właśnie podczas studiów zaczął pisać wiersze i teksty piosenek, odkrywając swą prawdziwą pasję – magię słowa. Pierwsze sukcesy odniósł jako współzałożyciel zespołu studenckiego „Nasza Basia Kochana”, który w 1976 roku zwyciężył na Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie.
Kariera Cygan nabrała tempa w latach 80. i 90. Tworzył teksty dla niemal wszystkich czołowych postaci polskiej sceny muzycznej – między innymi dla Edyty Górniak, Maryli Rodowicz, Ryszarda Rynkowskiego, Andrzeja Zauchy, Grażyny Łobaszewskiej, Edyty Geppert, Seweryna Krajewskiego czy Krzesimira Dębskiego.
To właśnie spod jego pióra wyszły słowa do takich hitów jak „Jaka róża, taki cierń”, „Wypijmy za błędy”, „Czas nas uczy pogody” czy „Dumka na dwa serca”. Nie sposób zapomnieć także o eurowizyjnym hicie „To nie ja!”, który w wykonaniu Edyty Górniak w 1994 roku zapewnił Polsce historyczne drugie miejsce na Konkursie Piosenki Eurowizji. Co ciekawe, Edyta nigdy nie ujawniła mu, jakie ostatecznie zajęła miejsce – oszczędzając w ten sposób autora stresu i presji związanej z odpowiedzialnością za reprezentowanie kraju.
Miłość na planie festiwalu
Jacek Cygan jest szczęśliwie żonaty z Ewą Łabuską, a ich pierwsze spotkanie miało miejsce w 1978 roku podczas Festiwalu Piosenki Studenckiej. Cygan współpracował wtedy z zespołem „Nasza Basia Kochana”, a Ewa pełniła funkcję asystentki reżysera wydarzenia.
„Siedziałem w garderobie, nagle pojawiła się nieznajoma kobieta i zapytała o zespół. Powiedziałem: 'To ja’. A ona na to: 'A reszta gdzie?’ Odpowiedziałem: 'Reszta idzie, to są artyści!’ To właśnie była Ewa, moja obecna żona” – wspomina artysta.
Ich relacja rozwijała się szybko, tworząc trwały i szczęśliwy związek. Cygan podkreśla, jak ważna jest obecność żony w jego życiu. Z humorem wyznaje, że bez niej życie wyglądałoby zupełnie inaczej:
„Gdyby nie ona, nie płaciłbym rachunków, bo nie mam pojęcia, gdzie się to robi. Krany by przeciekały, drzwi skrzypiały, podłogi trzeszczały, a tynki odpadały, bo do prac domowych mam dwie lewe ręce”.
Mentor młodych artystów z wymagającym podejściem
Jacek Cygan jest uznawany za autorytet przez wielu młodych tekściarzy i wykonawców. Wielu pragnie współpracować z nim, ale – jak sam przyznaje – nie jest to łatwe. „Śpiewania piosenki nie da się nauczyć. Trzeba mieć naturalny talent do przekazywania tego, co zapisuje autor czy poeta w swoich znakach” – podkreśla.
Z tego powodu często odmawia młodym artystom. „Na ogół z miejsca mówię „nie”, bo widzę, że nic z tego nie wyjdzie – muzyka nie jest dojrzała, nie buduje postaci” – wyjaśnia. Dla niego ważne jest, by na samym początku istniał potencjał, bo bez tego nawet najlepsze teksty nie zbudują sukcesu.
Mimo to dostrzega również talenty wśród młodych artystów. Jednym z nich jest Ralph Kaminski, którego ceni szczególnie za pasję i autentyczność. Wokalista otwarcie przyznaje, że podziwia Cygan za umiejętność „kosztowania życia” oraz wyjątkowe podejście do świata.
„We wszystkim, co robi, czuć miłość do człowieka” – mówią o nim inni
Uznanie dla Jacka Cygana płynie również od najbardziej doświadczonych artystów. W filmie biograficznym o twórcy Andrzej Seweryn podkreśla, że słuchając jego tekstów, czuć radość, ponieważ „we wszystkim, co robi, jest ogromna miłość do człowieka”. Dodaje, że Cygan w pełni rozumie ludzi i mimo to kocha każdego z nich.
Z kolei Zbigniew Zamachowski zwraca uwagę na jego pokorę. Pomimo ogromnej kariery i zasłużonego szacunku, Cygan pozostaje skromną i wyrozumiałą osobą w pracy twórczej. „Nie należy do artystów, którzy kurczowo trzymają się tego, co stworzyli. Zapewnił mi wielką swobodę” – mówi aktor.
Nie tylko piosenki – różnorodność twórczości Jacka Cygana
Choć większość zna go przede wszystkim jako autora piosenek, Jacek Cygan od lat rozwija również karierę literacką. Wydał tomiki poezji, eseje i książki dla dzieci. Pisze także libretta i spektakle muzyczne, a jego prace bywały wielokrotnie wyróżniane przez krytyków literackich.
Kreatywność Cygana nie kończy się na muzyce – przez wiele lat prowadził popularny program dla najmłodszych „Dyskoteka Pana Jacka”, dzięki któremu powstało wiele dziecięcych hitów.
Jest laureatem wielu nagród, w tym Orderu Uśmiechu – wyjątkowego wyróżnienia przyznawanego przez dzieci. Otrzymał także Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, tytuł Honorowego Obywatela Sosnowca oraz doktorat honoris causa Akademii WSB. W Opolu odsłonięto jego gwiazdę w Alei Gwiazd Festiwalu Polskiej Piosenki, a on sam od lat pełni rolę dyrektora artystycznego i jurora Festiwalu Zaczarowanej Piosenki.
