Sprawa 76-letniego pana Krzysztofa, który walczy o nierozliczone świadczenia emerytalne, rzuca światło na problem, który dotyka tysiące seniorów w Polsce. Mężczyzna, ubiegający się o swoje pieniądze, został zaskakująco skrytykowany przez reprezentanta premiera, który zarzucił mu brak aktywności.
Pan Krzysztof domaga się około 100 tysięcy złotych za okres od 2017 do 2024 roku. Emeryt pozwał resort pracy o należne odszkodowanie za utracone świadczenia, a sąd wskazał, że w sprawę powinien być zaangażowany także szef rządu. Tymczasem odpowiedź z kancelarii premiera była dość nieprzyjemna dla starającego się o sprawiedliwość mężczyzny.
Wysokie potrącenia z emerytury
Po wielu latach trudnej pracy, pan Krzysztof przeszedł na wcześniejszą emeryturę w 2011 roku. W 2017, po spełnieniu warunków wiekowych, złożył wniosek o przeliczenie emerytury na zasady dla wieku powszechnego. Jednak ZUS potrącił mu niemal 215 tysięcy złotych, czyli sumę pobraną podczas wcześniejszego świadczenia przez sześć lat.
W czerwcu 2024 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że takie potrącenia dla osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę przed 2012 rokiem, są niezgodne z prawem. Dotyczy to zwłaszcza pracowników w szczególnych warunkach. Mimo że wyrok TK nie został jeszcze oficjalnie opublikowany, rząd zapowiedział przygotowanie odpowiednich regulacji, lecz projekt nie wyszedł poza fazę konsultacji.
Walczący emeryt stawia pozew o odszkodowanie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił ponownego przeliczenia emerytury pana Krzysztofa. Po wygranej w sądach pierwszej i drugiej instancji, świadczenie zostało przeliczone jedynie od października 2024 roku, a nie od 2017. Wobec tego senior zdecydował się wnieść pozew o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa. Jak wyjaśnił jego pełnomocnik, prawnik Andrzej Hańderek, pozew dotyczy kwoty 854,76 zł, którą emerytura powinna być wyższa w pierwszym miesiącu użytkowania świadczenia po osiągnięciu wieku powszechnego.
W pozwie zwrócono uwagę na niepublikowanie wyroku TK jako bezprawne zaniedbanie ze strony władzy wykonawczej. Prawnicy podkreślają, że zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeśli dany akt normatywny narusza konstytucję, można domagać się naprawienia szkody w drodze postępowania sądowego. Odbywa się to właśnie w przypadku pana Krzysztofa.
Wstępna wartość odszkodowania za cały okres wynosi blisko 100 tysięcy złotych. W związku z tym pełnomocnik zastosował strategię pozwu częściowego, co jest często stosowaną metodą w sprawach finansowych. Co więcej, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia wskazał, że premier powinien także reprezentować Skarb Państwa i wezwano go do zajęcia stanowiska w sprawie.
Ostra riposta kancelarii premiera
Reprezentujący premiera radca prawny odpowiedział, że brak publikacji wyroku TK to działanie legalne i miało na celu ochronę konstytucji. Jednocześnie jednak zarzucono emerytowi brak aktywności, nieudolność oraz nadużywanie prawa procesowego, sugerując, że powinien najpierw starać się o przeliczenie emerytury w ZUS, a dopiero w przypadku odmowy wnieść sprawę do sądu – co pan Krzysztof już uczynił.
Dodatkowo do odpowiedzi załączono wniosek o obciążenie emeryta kosztami sądowymi dwukrotnie wyższymi niż standardowe, wskazując na charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika, a także możliwe nadużycie prawa. Wskazano też, że podobny wyrok TK z 2019 roku dotyczył tylko kobiet rocznika 1953, nie zaś całej grupy poszkodowanych emerytów, co rodzi kontrowersje, gdyż ZUS często odmawia przyznania przeliczenia także innym beneficjentom.
W odpowiedzi sugerowano, że sądy dalej stosują wyrok z 2019 r., więc brak oficjalnej publikacji wyroku z 2024 r. nie przeszkadza w dochodzeniu swoich praw w sądach. Jednak mecenas Hańderek podkreśla, że sprawa jest bardziej skomplikowana i wymaga dalszej walki.
– Gdyby ZUS samodzielnie przeliczał emerytury prawidłowo, wiele osób starszych nie musiałoby toczyć batalii w sądach. Niestety, brak stosownych przepisów zmusza do składania pozwów, bo to jedyna droga do wymierzenia sprawiedliwości – komentuje prawnik.
Czytaj też: Szokujące różnice w emeryturach – tysiące świadczeń poniżej minimum. Najbardziej pokrzywdzone są kobiety.
