Coraz mniej uczniów w polskich szkołach to fakt, z którym trudno dyskutować. Statystyki jasno pokazują niepokojący trend: według raportu „Niż demograficzny w polskiej oświacie. Wyzwania dla państwa, samorządów i szkół”, w najbliższych dziesięciu latach nawet do 2,5 tysiąca szkół może zostać zamkniętych lub przekształconych.
Już w 2025 roku samorządy zdecydowały się na likwidację 148 szkół podstawowych, głównie tych małych zlokalizowanych na terenach wiejskich. Rok obecny nie przyniósł większej poprawy, a eksperci z koalicji SOS dla Edukacji ostrzegają, że największy spadek demograficzny przypadnie na lata 2029-2034. To szczególnie ciężko dotknie gminy na wsi oraz województwa takie jak świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie, lubelskie, lubuskie i opolskie oraz wybrane regiony wschodniej Polski. Dane Ministerstwa Edukacji Narodowej potwierdzają, że pomiędzy 2026 a 2034 rokiem liczba dzieci w wieku od 7 do 14 lat zmaleje o ponad 570 tysięcy, co stanowi spadek aż o 18,1%.
Mniejsze klasy nie zawsze oznaczają komfort
Katarzyna, mama piątoklasistki z podtoruńskiej wsi, dzieli się swoimi obawami. – Moja córka idzie niedługo do szóstej klasy, ale klasa jest naprawdę mała, ledwie trzynastka uczniów. Na zakończeniu roku szkolnego dyrektor poruszył temat możliwego zamknięcia szkoły, choć konkrety na razie nie padły. Martwię się, czy dziecko zdąży zakończyć naukę zanim szkoła zniknie – mówi.
Najbliższe lata zapowiadają się wyjątkowo trudne dla szkół podstawowych. Problem z brakiem uczniów ma charakter długotrwały – potwierdzają to dane Ministerstwa.
Z prognoz Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że do 2029 roku liczba dzieci w wieku 7-14 lat zmniejszy się o około 5%, a do 2034 aż o prawie 20%. Przy najbardziej pesymistycznych scenariuszach może to oznaczać spadek nawet do 48,3% do roku 2060.
Wiceminister edukacji Henryk Kiepura wskazuje, że największe zmniejszenie liczby uczniów będzie miało miejsce w województwie śląskim, gdzie prognozuje się spadek o niemal 80 tysięcy uczniów w wieku 7-14 lat. Kolejne na liście są mazowieckie, wielkopolskie, kujawsko-pomorskie, lubelskie, małopolskie, łódzkie i podkarpackie. Obecnie w Polsce działa niemal 2 tysiące publicznych podstawówek, w których uczy się mniej niż 100 dzieci – to właśnie te placówki są najbardziej zagrożone wygaszeniem.
Jak Ministerstwo chce ratować wiejskie szkoły?
Aby przeciwdziałać falom zamykania szkół, Ministerstwo Edukacji zainicjowało nowelizację Prawa oświatowego – tak zwaną Ustawę o małych szkołach, która zaczęła obowiązywać 24 kwietnia 2026 roku. Jej celem jest przede wszystkim wspieranie placówek na terenach wiejskich oraz w mniejszych miejscowościach, by nie ulegały likwidacji mimo malejącej liczby uczniów.
Projekt zakłada m.in. utrzymanie nauki dzieci najmłodszych możliwie blisko domu, tworzenie konsolidacji klas od IV do VIII oraz możliwość wykorzystywania części budynków szkolnych na inne lokalne potrzeby. Czy te działania wystarczą, by szkoły, przedszkola i żłobki przetrwały trudne czasy? Mniejsza liczba uczniów oznacza też spadek subwencji, co stawia przed placówkami dodatkowe wyzwania.
Chcesz podzielić się opinią? Zapraszamy do kontaktu!
