Wiek emerytalny to temat, który budzi gorące dyskusje, a teraz znów powraca z impetem! Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, ważna postać w polskiej polityce jako ministra funduszy i polityki regionalnej oraz liderka partii Polska 2050, wyraźnie opowiedziała się za ujednoliceniem wieku, w którym zarówno kobiety, jak i mężczyźni mogą przejść na zasłużony odpoczynek. Chociaż propozycja ta wywołuje ogromne emocje, ministra nie ma wątpliwości: ktoś w końcu musi podjąć ten trudny temat.
W rozmowie na antenie radiowej Trójki Pełczyńska-Nałęcz podkreśliła:
Równość to znaczy równość. Dzisiaj kobiety mają dużo mniej dzieci, a różnica między kobietami a mężczyznami wynosi 5 lat. Nie ma drugiego takiego kraju w Europie. Ja rozumiem mężczyzn, którzy mówią: jesteśmy traktowani tutaj nierówno. Zróbmy coś z tym.
Obecnie w Polsce kobiety mogą przejść na emeryturę w wieku 60 lat, a mężczyźni – w wieku 65 lat.
Czy 5 lat różnicy to rzeczywiście problem? Ministra tłumaczy swoje stanowisko
Ministra funduszy nie owijała w bawełnę, wyjaśniając, dlaczego jej zdaniem obecny system jest po prostu niesprawiedliwy.
Jestem osobą równościową. Dzisiaj kobiety mają dużo mniej dzieci, a różnica między kobietami a mężczyznami to pięć lat. Nie ma drugiego takiego kraju w Europie.
– grzmiała w radiowym studiu. Według Pełczyńskiej-Nałęcz, taki model dyskryminuje mężczyzn, a państwo nie może dłużej udawać, że problem nie istnieje. Dodała:
Ja rozumiem mężczyzn, którzy mówią: jesteśmy traktowani tutaj nierówno. Zróbmy coś z tym.
„Biorę to na siebie”. Czy koalicja rzeczywiście szykuje zmiany?
Najwięcej kontrowersji wywołały jednak słowa ministry dotyczące braku tego postulatu w oficjalnej umowie koalicyjnej rządu Donalda Tuska. Pełczyńska-Nałęcz wyraźnie zaznaczyła, że jest to wyłącznie jej osobista opinia.
Biorę to na siebie i mówię: nie ma tego w umowie koalicyjnej. Niech PiS się nie wydziera, że koalicja coś tu zmienia. Nic takiego się nie dzieje.
– stwierdziła, ucinając wszelkie spekulacje o szybkich zmianach legislacyjnych całego rządu.
Miliardy z budżetu – kto zapłaci za emerytury młodych?
Szefowa Polski 2050 bije na alarm, wskazując na dramatyczną sytuację demograficzną. Dziś system emerytalny wymaga dziesiątek miliardów złotych rocznie w dopłatach, ale zdaniem ministry, niedługo będą to setki miliardów.
Kto to będzie dopłacać? Młodzi ludzie.
– ostrzegała. Jeśli Polska nie rozpocznie debaty o wydłużeniu aktywności zawodowej, kolejne pokolenia zostaną przygniecione kosztami utrzymania niewydolnego systemu.
Gdzie znajdziemy kompromis? Propozycja „pomiędzy 60 a 65”
Chociaż ministra nie przedstawiła gotowego projektu ustawy, wcześniej wspominała o pomyśle, który mógłby zyskać społeczną akceptację. Chodzi o zrównanie wieku emerytalnego poprzez podniesienie go dla kobiet i „drobne obniżenie” dla mężczyzn, tak aby spotkać się w punkcie bliżej 65. roku życia (na przykład 62 lub 64 lata). Według Pełczyńskiej-Nałęcz, tylko uczciwa rozmowa z obywatelami pozwoli na wprowadzenie reformy, która uchroni polskie finanse publiczne przed zapaścią.
Według informacji, większość Polaków pragnie pracować jedynie do osiągnięcia wieku emerytalnego – wynika z sondażu IBRiS. Jednak nowy rekord liczby aktywnych zawodowo emerytów potwierdza rosnącą gotowość i możliwości do dłuższej pracy.
Stanowisko ministerstwa – bez pośpiechu ze zmianami
W marcu tego roku sejmowa Komisja do Spraw Petycji rozważała propozycję zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 62 lat. Wówczas przedstawiciel resortu polityki społecznej poinformował posłów, że obecnie nie ma podstaw do wprowadzania takich zmian.
Petycja argumentowała, że przy obecnym wieku emerytalnym (60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn) to kobiety statystycznie dłużej pobierają świadczenie, a ujednolicenie zmniejszyłoby tę asymetrię i wyrównało wysokość emerytur. Jednak sejmowi legislatorzy podkreślili, że postulat ujednolicenia wieku emerytalnego jest przedmiotem rozbieżnych ocen prawnych konstytucjonalistów.
Zgodnie z opinią,
Trafna przy tym wydaje się być konkluzja płynąca z wyroku TK z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt K 6/07, w myśl której zróżnicowanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn, choć zgodne z art. 32 i art. 33 Konstytucji RP, jest tym elementem stanu prawnego, który jest silnie determinowany różnicami występującymi między płciami, przy czym – jak zauważył TK – różnice te o charakterze społecznym zmniejszają się, a różnice biologiczne, choć mają charakter niezmienny, będą stanowiły coraz słabszą przesłankę dla różnicowania wieku emerytalnego.
Artykuł 32 Konstytucji RP głosi, że wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo do równego traktowania. Nikt nie może być dyskryminowany z jakiejkolwiek przyczyny. Artykuł 33 zapewnia równe prawa kobiet i mężczyzn w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym, w tym równe prawo do wynagradzania i zabezpieczenia społecznego.
Legislatorzy zaznaczyli, że nie są w stanie ocenić, czy czas, jaki upłynął od wyroku TK, uzasadnia podjęcie prac nad zrównaniem wieku emerytalnego. Biuro zarekomendowało więc komisji skierowanie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dezyderatu w sprawie oceny zasadności podjęcia prac legislacyjnych.
Zbigniew Wasiak z Departamentu Ubezpieczeń Społecznych MRPiPS podczas komisji podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2010 roku potwierdza zgodność obecnego wieku emerytalnego (60-65 lat) z Konstytucją. W ocenie resortu nie ma obecnie przesłanek do zmian, a zróżnicowany wiek emerytalny jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.
„Widoczny brak równowagi” – głos opozycji
Poseł Marcin Józefaciuk (niezrzeszony), referujący petycję, zauważył, że „brak równowagi między wiekiem emerytalnym mężczyzn i kobiet jest widoczny” – zarówno w kontekście niższych emerytur kobiet, jak i krótszej przeżywalności mężczyzn do wieku emerytalnego.
Wiceprzewodnicząca komisji Urszula Augustyn (KO) podkreśliła, że społeczeństwo musi samo ocenić odpowiedni moment na takie zmiany. Zaznaczyła, że wcześniejsze próby zrównania wieku emerytalnego pokazały, że lepszym rozwiązaniem jest zachęcanie obywateli do dłuższej pracy. „W takim kierunku pewnie te rozwiązania powinny iść” – wskazała.
Ostatecznie komisja zakończyła prace nad petycją i przekazała ją do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny.
