Pierwsze wulgarne słowo wypowiedziane przez dziecko potrafi wprawić rodziców w niemałe zdziwienie i zdenerwowanie. Zanim jednak zareagujemy gniewem lub karą, warto zastanowić się, co może kryć się za takim zachowaniem malucha.
Niektóre kilkulatki od czasu do czasu posługują się mocniejszymi wyrażeniami. Zazwyczaj jest to sposób na zwrócenie na siebie uwagi, ponieważ dzieci uwielbiają obserwować, jak skrajnie reagują na to ich rodzice. Dla nich to niemal czarodziejska moc – mówiąc niegrzeczne słowa, potrafią wyprowadzić z równowagi osoby dorosłe, które wydają się być panami świata. Przekleństwo wypowiedziane np. w obecności znajomych potrafi natychmiast zasiać zamieszanie i zmienić przebieg całej sytuacji, co dla dziecka jest fascynującym doświadczeniem.
Naśladownictwo i źródło słów
Czasem maluch powtarza wulgaryzmy po dorosłych, nie do końca zdając sobie sprawę z ich znaczenia. Jeżeli zauważymy, że dziecko często używa mocnych słów podczas zabawy czy rozmów, warto przyjrzeć się temu, jak sami się komunikujemy. Niekiedy zdarza się, że język stosowany w domu jest nadmiernie ekspresyjny, co dziecko bez problemu chłonie i kopiuje w codziennych sytuacjach.
Wyraz niezadowolenia czy potrzeba uwagi
Wulgaryzmy pojawiają się u dzieci również wtedy, gdy są one zdenerwowane, smutne lub czują się zignorowane. To może być ich sposób na wyrażenie frustracji i sygnał, że coś jest nie tak. Zamiast od razu karać, warto najpierw zastanowić się, czy dziecko nie potrzebuje rozmowy lub dodatkowego wsparcia.
Rodzinne zasady i granice
Zanim zaczniemy reagować na dziecięce przekleństwa, dobrze jest jasno określić, jakie normy komunikacyjne obowiązują w naszym domu. Trzeba mieć świadomość, że zasady te powinny być również przestrzegane przez dorosłych. Niektóre rodziny decydują się całkowicie eliminować wulgaryzmy, podczas gdy inne dopuszczają „łagodne” wyrażenia – takie jak „o, cie florek!” albo „kaczy kuper!” – które pozwalają odreagować frustrację bez raniących innych słów.
Jak właściwie reagować?
Gdy dziecko po raz pierwszy użyje nieodpowiedniego słowa, najrozsądniejsze jest ignorowanie takiego zachowania – może to być próba sprawdzenia reakcji rodzica. Jeśli jednak wyrażenia te stają się powtarzalne, warto omówić sprawę spokojnie i w odpowiednim momencie (nie podczas konfliktu czy zdenerwowania). Tłumaczymy wtedy, które słowa są nieakceptowalne i dlaczego mogą sprawiać przykrość innym. Możemy powiedzieć np.:
„W naszym domu nie mówimy obraźliwych wyrazów, bo bolą one innych. To tak, jakby ich uderzyć. Chcę, żebyś tego nie robił, dobrze?”
Jeśli dziecko jest otwarte na rozmowę, dowiedzmy się, co sprawia, że używa takich słów – może to być sposób na zdobycie akceptacji rówieśników. Warto wtedy porozmawiać o innych sposobach na zwrócenie na siebie uwagi i budowanie relacji z rówieśnikami.
Dobrym pomysłem może być stworzenie razem z dzieckiem listy wyrażeń, które są „bezpieczne” i mogą być wypowiedziane podczas zdenerwowania, tak aby pozwolić maluchowi na naturalne wyrażanie emocji bez ranienia innych. Tłumaczymy też, że tłumienie złości nie jest zdrowe i może szkodzić jego rozwojowi.
Nieznane znaczenie słów
Dzieci często wypowiadają wyrazy, których nie do końca rozumieją, szczególnie te o podtekście seksualnym czy obraźliwym. W takich momentach wystarczy spokojnie wyjaśnić, jak nazywamy poszczególne części ciała i dlaczego nie warto używać wulgarnych określeń. Na przykład:
„Nie mówi się ‘cipa’, tylko ‘wagina’. To jest naturalna część ciała, którą nie trzeba obrażać”
.
Dzięki cierpliwemu podejściu i jasno określonym zasadom łatwiej zapobiec utrwalaniu się nieodpowiednich słów w mowie dziecka, jednocześnie rozumiejąc jego potrzeby i emocje.
