Czy wszystkie dzieci startują w dorosłość z równych pozycji? Intuicyjnie wielu z nas uważa, że o sukcesie decyduje przede wszystkim talent, determinacja oraz zdobyte kwalifikacje. Tymczasem najnowsze badania ekonomistów z Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) wskazują, że w Polsce kluczową rolę odgrywa coś, co jest niezależne od samego dziecka.
W mediach społecznościowych głośno zrobiło się o tym temacie dzięki autorce profilu @odksztalceni, która w swoim poście zapytała obserwatorów: „Czy nasza pensja została ustalona, zanim się urodziliśmy?”. Zwróciła uwagę, że w Polsce nadal bardzo silnie wpływa na nas to, z jakiś rodzin pochodzimy, a najnowsze dane potwierdzają tę tezę.
Analiza OECD objęła osoby w wieku od 30 do 54 lat w latach 2022-2023 i wykazała, że dorośli, których przynajmniej jeden z rodziców ukończył studia wyższe, w przeliczeniu na godzinę zarabiali zdecydowanie więcej niż osoby z rodzin o niższym poziomie edukacji.
Różnice w zarobkach okazały się znaczące. W stosunku do tych, których rodzice mieli wykształcenie średnie, pensje były o około 25% wyższe. Jeszcze bardziej widoczna była przepaść w przypadku tych, których oboje rodzice zakończyli edukację na poziomie podstawowym – w ich przypadku różnica sięgała nawet około 50%.
Dodatkowo okazuje się, że osoby wychowane w rodzinach z wyższym wykształceniem mają aż sześciokrotnie większe prawdopodobieństwo znalezienia się wśród 20% najlepiej zarabiających Polaków. Przeciwnie, dzieci z domów o niskim poziomie edukacji rodziców znacznie częściej trafiają do grupy najmniej zarabiających.
Polska na tle innych państw OECD
Badanie objęło 29 krajów OECD i w większości z nich zależność między poziomem wykształcenia rodziców a wysokością zarobków dzieci również była widoczna. Jednak w Polsce efekt ten jest szczególnie silny. Analizy wskazują, że większe dysproporcje zanotowano jedynie na Łotwie i Węgrzech. Co więcej, pod względem szans na zajęcie miejsca wśród najlepiej opłacanych Polacy plasują się na końcu rankingu. Oznacza to niską mobilność międzypokoleniową w naszym kraju.
Co to oznacza dla równości szans?
Eksperci zaznaczają, że mobilność międzypokoleniowa stanowi ważny miernik sprawiedliwości społecznej. Im większy wpływ na przyszłość dziecka mają czynniki niezależne od niego, jak pochodzenie, tym trudniej mówić o rzeczywistym równouprawnieniu szans.
Co więcej, analiza OECD pokazuje, że w Polsce różnice te dotyczą też płci: kobiety pochodzące z rodzin o niskim wykształceniu mają znacznie trudniejsze zadanie, aby znaleźć się w gronie najlepiej zarabiających niż mężczyźni z podobnych środowisk.
Jeśli masz coś do dodania lub chcesz podzielić się własnym doświadczeniem, zapraszamy do komentarzy lub kontaktu z redakcją. Zapewniamy pełną anonimowość.
