Ostatnie miliardowe kontrakty lekarzy ponownie rozpalają dyskusję na temat składki zdrowotnej. W centrum uwagi są nie tylko gigantyczne zarobki, ale także kontrowersyjny sposób obliczania składek. Eksperci wskazują kluczowe problemy systemowe.
Wysokie wynagrodzenia lekarzy to jedno, ale istotne jest również to, jak ustanowione są przepisy podatkowe i zasady opłacania składek zdrowotnych. System publicznej ochrony zdrowia nie jest jednolity, co powoduje, że osoby osiągające podobne dochody mogą oddawać bardzo różne kwoty na składki. Jak tłumaczą specjaliści, bez kompleksowych zmian w całym systemie trudno będzie mówić o sprawiedliwym i skutecznym finansowaniu opieki zdrowotnej.
Wysokie kontrakty lekarzy to tylko wierzchołek góry lodowej. Przepisy dotyczą wielu przedsiębiorców
Według informacji z ekspertów, około 70% lekarzy funkcjonuje na bazie kontraktów, a wielu z nich rozlicza się ryczałtowo. Dlatego nie zawsze to, co otrzymują na konto, znajduje odzwierciedlenie w wysokości opłacanych składek zdrowotnych. Jak podaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, metoda wyliczenia składki zależy przede wszystkim od formy opodatkowania prowadzonej działalności gospodarczej i nie jest to wyłącznie zjawisko dotyczące lekarzy.
Regulacje te mają zastosowanie w całym gronie przedsiębiorców, przez co osoby z podobnymi zarobkami mogą mieć bardzo odmienne zobowiązania składkowe. To właśnie skomplikowana konstrukcja przepisów powoduje, że część osób pracujących na własny rachunek płaci mniej niż etatowcy o zbliżonych dochodach.
Idea solidarności pod znakiem zapytania, a organizacja szpitali generuje dodatkowe koszty
System składek zdrowotnych został zbudowany na zasadzie społecznej solidarności, gdzie lepiej zarabiający powinni w większym stopniu przyczyniać się do finansowania ochrony zdrowia. W praktyce jednak istnieją liczne wyjątki – na przykład niektóre przychody, takie jak z najmu czy z kapitału, nie podlegają objęciu składką.
Oznacza to, że podatnik z wysokimi dochodami z takich źródeł może zapłacić mniejszą składkę niż osoba otrzymująca jedynie emeryturę lub pensję z etatu. To właśnie te rozbieżności często stają się powodem debat o nierównościach w systemie.
Ekspert prof. Christoph Sowada zwraca także uwagę na wpływ organizacji opieki zdrowotnej. Wielu szpitali zatrudnia specjalistów według liczby zgłoszonych łóżek, a nie faktycznej liczby pacjentów. W efekcie nawet oddziały z niskim obłożeniem muszą być w pełni obsadzone, co generuje wyższe koszty. Utrzymywanie wielu małych placówek napędza zapotrzebowanie na lekarzy, co przekłada się na finansową presję systemu.
Mimo że w ostatnich latach Ministerstwo Finansów zmieniało zasady wyliczania składek dla przedsiębiorców, nie rozwiązało to fundamentalnych problemów publicznej opieki zdrowotnej. Bez restrukturyzacji sieci szpitali, optymalizacji wydatków i nowego modelu finansowania system nadal będzie wymagał coraz większych nakładów.
