Zmiany w Kodeksie karnym mogą sprawić, że grzywny staną się znacznie dotkliwsze dla sprawców. Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje zwiększenie stawek kar nawet dziesięciokrotnie, tak by lepiej odzwierciedlały realia ekonomiczne obecnych czasów.
Przygotowany projekt nowelizacji, który obecnie jest poddawany konsultacjom społecznym, zakłada radykalne podwyższenie zakresu, w jakim można wymierzać grzywny. Progi te od prawie trzech dekad pozostawały niezmienione, jednak jak tłumaczy resort, wartość pieniądza znacznie zmalała w tym okresie. Uwagi do projektu można składać do połowy lipca.
Jak obecnie wyglądają stawki dzienne za grzywnę?
Zamieszczony na stronach Rządowego Centrum Legislacji projekt przewiduje zmianę jednego z przepisów Kodeksu karnego regulujących wysokość grzywien. Aktualnie sądy biorą pod uwagę dochody, sytuację rodzinną i majątkową osoby ukaranej, a stawka dzienna zawiera się w przedziale od 10 do 2000 zł.
Zgodnie z przepisami grzywnę wylicza się, określając liczbę stawek dziennych oraz ich wysokość. W zależności od okoliczności i rodzaju czynu karalnego, liczba stawek może wynosić od 10 do 540. Przekłada się to na minimalną karę w wysokości 100 zł, a maksymalną sięgającą ponad miliona złotych – co w przypadku kary łącznej może być jeszcze wyższe.
Dlaczego zmiany są konieczne?
Ministerstwo wskazuje, że takie kwoty są zrozumiałe przy wykroczeniach, ale zbyt niskie w przypadku poważniejszych przestępstw. Nowe propozycje zakładają, że minimalna stawka dzienna nie powinna spadać poniżej 100 zł, a górna granica mogłaby sięgnąć nawet 20 000 zł.
„Blisko 30 lat temu, przy wyższej sile nabywczej pieniądza, ustawodawca dopuszczał stawkę dzienną na poziomie 2000 zł. Obecnie, by zachować konsekwencję i proporcjonalność, realna wysokość stawki musi być adekwatnie wyższa, sięgając nawet 20 000 zł” – tłumaczy ministerstwo.
W praktyce oznacza to, że minimalna grzywna mogłaby wzrosnąć do 1000 zł, a maksymalna nawet do ponad 10 milionów złotych. Resort podkreśla, że zmiany nie ingerują w zasady wymierzania kary ani ocenę winy, a dotyczą wyłącznie aktualizacji ekonomicznej wysokości stawek dziennych.
Jedną z potencjalnych trudności może być rosnąca liczba osób, które z uwagi na brak środków nie będą mogły zapłacić grzywny i zostaną skazane na zastępczą karę więzienia. Aktualne prawo przewiduje, że dwie stawki dzienne odpowiadają dniowi pozbawienia wolności.
System wymierzania grzywien pozostanie dwustopniowy – najpierw ustala się liczbę dni kary (od 10 do 540), a potem wysokość dziennej stawki, uzależnioną m.in. od sytuacji majątkowej osoby karanej.
Warto śledzić dalsze decyzje w tej sprawie, bo zmiany mogą znacznie wpłynąć na realną surowość grzywien.
