Ukraińskie władze starają się o szybkie spotkanie z polskimi przedstawicielami, choć na razie nie ma mowy o bezpośrednim poruszaniu kwestii wpisania do Panteonu Narodowego postaci Marka Bezruczki – generała armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, wynika z informacji dyplomatycznych.
Według doniesień, po przyjęciu przez ukraiński parlament ustawy dotyczącej Panteonu Narodowego, do Warszawy ma przyjechać minister spraw zagranicznych Ukrainy, Andrij Sybiha, z propozycją wypracowania kompromisu. Jeden z pomysłów zakłada uczczenie Marka Bezruczki w Panteonie.
– Ukraińcy zabiegają o takie spotkanie w najbliższych dniach, ale nie ma mowy o takim wprost temacie — podkreślają źródła dyplomatyczne.
Ustawa o utworzeniu Panteonu Narodowego została przyjęta przez Radę Najwyższą Ukrainy z inicjatywy prezydenta Wołodymyra Zełenskiego. Przewodniczący parlamentu Rusłan Stefanczuk zaznaczył, że w Panteonie znajdą się „najwybitniejsi synowie i córki narodu ukraińskiego”.
Decyzja ta zbiega się z trwającymi napięciami między Polską a Ukrainą dotyczącymi historii, w tym kontrowersyjnych kwestii związanych z Ukraińską Powstańczą Armią. Niedawno prezydent Zełenski nazwał jedną z ukraińskich jednostek wojskowych imieniem „bohaterów UPA”.
Temat UPA pozostaje jednym z najbardziej spornych punktów w stosunkach polsko-ukraińskich. Według polskich historyków, w lipcu 1943 roku oddziały UPA przeprowadziły skoordynowane ataki na około 150 polskich miejscowości na Wołyniu, co w Polsce jest określane mianem ludobójstwa wołyńskiego. Sprawcami tych zbrodni są uznawani członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów z frakcji Stepana Bandery oraz podporządkowanej jej UPA.
Polska kwalifikuje te wydarzenia jako ludobójstwo, natomiast wielu ukraińskich historyków i polityków widzi je jako element szeroko zakrojonego konfliktu polsko-ukraińskiego, gdzie obie strony ponoszą odpowiedzialność. W ukraińskiej pamięci OUN i UPA funkcjonują jako symbole walki o niepodległość oraz opór powojenny wobec Związku Radzieckiego. Przyjęta ustawa o Panteonie pozwala na uhonorowanie postaci związanych z tymi środowiskami.
Nazwa jednostki wojskowej nawiązująca do „bohaterów UPA” spotkała się z krytyką w Polsce. Negatywne reakcje wyrazili m.in. premier Donald Tusk, minister obrony, wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz, resort dyplomacji, a także prezydent Karol Nawrocki, który 19 czerwca zdecydował o odebraniu Wołodymurowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Prezydent Ukrainy w odpowiedzi odesłał order do Polski za pośrednictwem firmy kurierskiej.
Do zrzekania się polskich odznaczeń państwowych dołączyli również byli ukraińscy prezydenci: Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko i Petro Poroszenko. Również minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha, szef Biura Prezydenta Kyryło Budanow, jego zastępca Ihor Żowkwa i ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar oddali polskie odznaczenia. Z kolei prezes PiS Jarosław Kaczyński zapowiedział zwrot otrzymanego ukraińskiego Orderu Księcia Jarosława Mądrego. Pod koniec czerwca podobną decyzję podjęli inni politycy PiS, m.in. byli ministrowie oraz eurodeputowani.
