Upalne popołudnie nad jeziorem, słońce praży, termometry pokazują ponad trzydzieści stopni. Wśród plażowiczów rozegrała się scena, która na długo zapadła mi w pamięć: młoda mama zjeżdża na brzeg ze skutera wodnego, głowa spuśczona, wyraźnie zawstydzona, bo ktoś właśnie publicznie zakwestionował jej prawo do tej przyjemności.
Nie jestem mamą, dlatego patrzę na takie zdarzenia bez zbędnych wyrzutów sumienia czy poczucia „może faktycznie powinna była zostać”. Widzę to z dystansu i wiem jedno: przestańmy traktować matki jak niewolnice własnych dzieci. To krzywdzi wszystkich, zwłaszcza maluchy.
Kiedy matka nie ma prawa do przerwy, a ojciec jest w tle
Podczas weekendowego wypadu nad wodę razem z przyjaciółką przyglądałyśmy się scenkom rodzinnym. Kobieta w wieku około trzydziestu lat przekazała swoje kilkuletnie dziecko starszej pani, prawdopodobnie swojej mamie lub teściowej, i wsiadła na skuter wodny, by pojechać z instruktorem na przejażdżkę. Nieopodal stał ojciec dziecka.
Zaledwie mama odpłynęła, dziecko zaczęło rozpaczliwie płakać. Nic dziwnego – utraciło mamę z pola widzenia. Wystarczyłoby, żeby tata wziął malucha na ręce i zapewnił go, że mama zaraz wróci i wszystko jest w porządku. Jednak ojciec zdawał się nie zainteresowany sytuacją. Wtedy babcia przejęła kontrolę i wraz z emocjami wybuchła na całej plaży:
„Mama pojechała, mamy tu nie ma, musi wrócić!”
„Wracaj, dziecko płacze! On nie może się uspokoić! Szybko, przecież widzisz, że wyje, dziecko cierpi!”
Krzyki odbiły się echem i skierowały na kobietę wszystkie spojrzenia na plaży, aż instruktor znalazł się przy brzegu, dostrzegł machanie i przerwał przejażdżkę. Matka zeszła ze skutera i bez słowa odebrała dziecko od babci.
Łatwo byłoby wyznaczyć wrobioną w rolę „czarnego charakteru” babcię czy teściową. Ale tak proste rozstrzygnięcie byłoby nie fair. Ona nie wymyśliła tej presji, tylko ją realizuje i wygłasza na głos, przed wszystkimi. Prawdopodobnie sama kiedyś słyszała podobne słowa: matka musi być nieustannie obecna, bez prawa do odpoczynku. Działa tu mechanizm obronny systemu, w którym ta kobieta utknęła i który teraz przekazuje dalej pod pretekstem ochrony dziecka.
Matka na celowniku – nawet gdy dziecko jest bezpieczne
Zastanówmy się, co się właściwie wydarzyło. Dziecko nie doznało żadnej krzywdy, było pod opieką dorosłych. Matka chciała odetchnąć choć na chwilę, a mimo to jasno pokazano jej, że nie wolno jej na to pozwolić.
Nikt nie powiedział wprost, że to zła mama, ale całe otoczenie doskonale zrozumiało przekaz: „egoistka bawi się, a dziecko cierpi”. W efekcie z tej chwili relaksu pozostaną jedynie wyrzuty sumienia. Bo w tym bezdusznym równaniu to ona ponosi całą winę, gdy dziecko płacze, podczas gdy jego ojciec pozostaje bezkarny.
Gdzie zatem był tata? Tuż obok. I to właśnie jest sedno problemu, który ta sytuacja wyraziła najbardziej dosadnie: gdyby to on zniknął na skuterze, pewnie nic by się nie stało, dziecko nawet by tego nie zauważyło. Jemu wolno odpoczywać i bawić się. Mamie nie wolno, bo jej rola jest nieustannym ciągłym dyżurem, obarczonym presją i wstydem.
To nie jest tylko historia jednej babci nad jeziorem. To codzienność, która rozgrywa się również za zamkniętymi drzwiami, w domu. Gdy tata „pomaga” zamiast być współodpowiedzialnym rodzicem, gdy rodzina wymaga od matki samopoświęcenia, a media wymuszają kolejne standardy „idealnej mamy”. I w końcu, gdy sama kobieta nakłada na siebie presję, kupując te bezlitosne oczekiwania.
Patrząc na tę kobietę, schodzącą ze skutera, jedną myśl miałam jasno w głowie. Chcę ją przekazać i wam:
Przestańmy zniewalać matki oczekiwaniem ciągłej obecności i poświęcenia. Oni też zasługują na oddech.
