Rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Athanasios Rantos, wyraził w czwartek stanowczą opinię, że Komisja Europejska nie zagwarantowała wystarczająco szerokiego dostępu do dokumentów dotyczących zakupów szczepionek na COVID-19.
Warto podkreślić, że opinie rzeczników mają charakter doradczy i nie są ostatecznymi decyzjami wiążącymi dla sędziów TSUE.
Rantos w swojej opinii skupił się na sporze dotyczącym jawności umów podpisanych przez Komisję Europejską z producentami szczepionek w ramach wspólnego mechanizmu zakupów w latach 2020-2021. Łączna wartość tych kontraktów sięgała 2,7 miliarda euro, a obejmowały one ponad miliard dawek.
W 2021 roku zarówno europosłowie, jak i osoby prywatne, wystąpili o dostęp do tych umów oraz powiązanych dokumentów. Komisja Europejska udostępniła jednak tylko fragment informacji, zastrzegając m.in. tożsamości członków zespołu negocjacyjnego oraz szczegóły dotyczące odszkodowań dla firm. KE argumentowała, że pełne ujawnienie tych danych mogłoby naruszyć prywatność osób oraz chronić interesy handlowe przedsiębiorstw.
Nie zadowoleni z tej decyzji posłowie skierowali sprawę do niższej instancji TSUE – Sądu UE, który w 2024 roku uznał, że KE nie zapewniła odpowiedniego poziomu transparentności w tej kwestii. Komisja odwołała się jednak do najwyższej instancji, czyli Trybunału Sprawiedliwości.
Rzecznik generalny rekomenduje, by TSUE podtrzymał wyrok sądu niższej instancji i oddalił odwołanie KE.
Według Rantosa, przejrzystość w negocjacjach umów dotyczących szczepionek jest ważnym interesem publicznym. Podkreślił także, że nawet ujawnienie anonimowych oświadczeń o braku konfliktu interesów nie jest wystarczające, aby realnie ocenić bezstronność członków zespołu negocjacyjnego.
Dodatkowo rzecznik zarzucił KE błędne podejście w kwestii argumentów dotyczących ochrony interesów handlowych firm związanych z odszkodowaniami – według niego nie uzasadniają one utajnienia tych informacji.
